Việt Nam

Hello from Kireiina

2008-05-26T06:56:00.000-07:00

nice to meet you all

Thời kỳ trước cách mạng Tháng Tám (1945)

2008-02-02T08:03:00.000-08:00

Thời kỳ trước cách mạng Tháng Tám (1945)

Trong hơn 80 năm đô hộ của thực dân Pháp, trong đó có 45 năm đầu thế kỷ XX, kinh tế Việt Nam chìm đắm trong nghèo nàn và lạc hậu, nhân dân ta phải sống trong cảnh nô lệ và đói nghèo cả về vật chất và tinh thần, 90% dân số không biết chữ.

Các ngành sản xuất vật chất là nông nghiệp và công nghiệp chịu tác động nặng nề của chế độ thực dân kiểu cũ nên rất lạc hậu. Trong nông nghiệp, thực dân Pháp tiếp tục duy trì kiểu bóc lột phong kiến bằng tô tức, sưu cao thuế nặng. Người nông dân phải chịu cảnh một cổ hai tròng là thực dân và phong kiến. Phần lớn ruộng đất tập trung vào tay bọn địa chủ và chủ đồn điền người Pháp.

Dưới chế độ thực dân nửa phong kiến, nền nông nghiệp nước ta hết sức nghèo nàn về cơ sở vật chất, lạc hậu về kỹ thuật và hoàn toàn dựa vào lao động thủ công và phụ thuộc vào thiên nhiên. Năng suất các loại cây trồng đều rất thấp. Năng suất lúa bình quân 1 ha thời kỳ 1930-1944 là 12 tạ, trong khi đó Thái Lan là 18 tạ và Nhật Bản là 34 tạ.

Ruộng đất phần lớn tập trung trong tay giai cấp địa chủ phong kiến và thực dân Pháp. Nhân dân lao động chiếm 97% số hộ nhưng chỉ sử dụng 36% ruộng đất. Trong nông thôn có tới 59,2% số hộ không có ruộng đất phải sống bằng cày thuê, cấy rẽ. Nghịch cảnh sâu sắc diễn ra dưới thời thực dân Pháp chiếm đóng: Hàng năm Việt Nam xuất khẩu trên 1 triệu tấn gạo trắng, nhưng nông dân Việt Nam, người làm ra lúa gạo, lại luôn luôn phải chịu cảnh đói nghèo. Năm 1945 có trên 2 triệu người chết đói. Cơ sở vật chất kỹ thuật nghèo nàn: Cả nước chỉ có 12 công trình thuỷ nông nhỏ, đảm bảo tưới cho 15% diện tích canh tác, không có công trình tiêu úng nên lũ lụt thường xuyên xảy ra, bình quân 2 năm một lần vỡ đê. Nông nghiệp chủ yếu là quảng canh, năng suất cây trồng, vật nuôi rất thấp. Năm 1939 được coi là được mùa nhất trước cách mạng nhưng năng suất lúa bình quân cả nước cũng chỉ đạt hơn 10 tạ/ha.

Sản xuất công nghiệp rất nhỏ bé và què quặt, chủ yếu là công nghiệp khai thác mỏ và một số cơ sở công nghiệp nhẹ nhằm bóc lột nguồn nhân công rẻ mạt và vơ vét tài nguyên khoáng sản. Từ năm 1930 đến năm 1945, thực dân Pháp đã khai thác: 2,76 triệu tấn than, 217.300 tấn kẽm, chì; 598.000 tấn sắt, măng gan, 1.384 kg vàng, 315.500 tấn phốt pho.

Trong hơn mười năm, từ năm 1930 đến năm 1943, cả nước chỉ có khoảng 200 xí nghiệp công nghiệp và 90.000 công nhân, trong đó 60% là công nhân khai thác mỏ. Cả nước không có một cơ sở công nghiệp luyện kim, công nghiệp chế tạo thiết bị và hoá chất. Công nghiệp hàng tiêu dùng cũng chỉ có một số nhà máy đường, rượu, xay xát lương thực, dệt may, giấy với máy móc thiết bị cũ. Vào những năm 1938-1939, tỷ trọng công nghiệp chỉ chiếm 10% trong tổng giá trị sản lượng công nông nghiệp cả nước. Khu vực tiểu thủ công nghiệp và các làng nghề truyền thống bị kìm hãm và mai một. So với tổng số vốn đầu tư vào công nghiệp toàn Đông Dương thời kỳ 1913-1939 vốn đầu tư cho ngành mỏ chiếm 40%, riêng thời kỳ 1924-1930 là 52%.

Hậu quả về xã hội cũng rất nặng nề: Thực dân Pháp đã thực hiện một nền giáo dục nô dịch, trên 90% dân số mù chữ. Trung bình một vạn dân chỉ có 115 học sinh vỡ lòng, 210 học sinh tiểu học, 2 học sinh chuyên nghiệp và đại học.

Cơ sở y tế thiếu thốn và chủ yếu phục vụ cho quân đội viễn chinh Pháp và bọn tay sai phản động. Cả nước chỉ có 213 bác sĩ, 335 y sĩ, 264 nữ hộ sinh, bình quân 1 vạn dân mới có 0,23 bác sĩ và y sĩ.

Thời kỳ từ sau cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 1955

Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Chính quyền Cách mạng ra đời chưa có thời gian củng cố, đã phải đương đầu với hàng loạt khó khăn thách thức của “giặc đói”, “giặc dốt”, “giặc ngoại xâm”. Đảng và Nhà nước ta đã bắt tay ngay vào giải quyết những khó khăn cấp bách của đời sống nhân dân, tăng cường thực lực cách mạng trên tất cả các phương diện chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội... Ngày 6/1/1946, tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Với âm mưu xâm lược nước ta một lần nữa, thực dân Pháp bội ước nổ súng đánh chiếm Hải Phòng, Lạng Sơn và đổ bộ hàng nghìn quân lên Đà Nẵng (20/11/1946). Hưởng ứng lời kêu gọi toàn dân kháng chiến của Đảng và Chính phủ, nhân dân ta đã tiến hành cuộc kháng chiến đầy gian khổ nhưng rất anh hùng. Cùng với nhiệm vụ thực hiện cuộc kháng chiến chống chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp, chúng ta đã thực hiện chuyển nền kinh tế tàn tích thực dân, phong kiến và thấp kém thành nền kinh tế dân chủ, độc lập phục vụ nhu cầu kháng chiến và kiến quốc.

Trong thời kỳ này (1946-1954) kinh tế nông thôn và sản xuất nông nghiệp có vị trí đặc biệt quan trọng nên cùng với việc động viên nông dân tích cực tăng gia sản xuất, Chính phủ đã từng bước thực hiện các chính sách về ruộng đất, giảm tô, giảm tức. Năm 1949, sắc lệnh giảm tô, giảm tức được ban hành, đồng thời tạm cấp ruộng đất thu được của thực dân Pháp và địa chủ bỏ chạy vào vùng địch tạm chiếm chia cho nông dân nghèo. Nhờ đó, trong các vùng giải phóng sản xuất nông nghiệp phát triển, sản lượng lương thực năm 1954 đạt gần 3 triệu tấn, tăng 13,7% so với năm 1946, tốc độ tăng giá trị sản lượng nông nghiệp ở miền Bắc trong 9 năm kháng chiến đạt 10%/năm. Nhiều cơ sở công nghiệp quan trọng phục vụ quốc phòng và sản xuất hàng hóa tiêu dùng thiết yếu cho nhân dân được khôi phục và mở rộng.

Chỉ tính riêng từ năm 1945 đến tháng 4/1953 ở vùng tự do và đến tháng 7/1954 ở vùng mới giải phóng, nông dân miền Bắc đã được chia 475.900 ha ruộng đất và ở Nam Bộ, chính quyền cách mạng đã chia cho nông dân 410.000 ha. Do lực lượng sản xuất được giải phóng, sản xuất nông nghiệp vùng giải phóng đạt mức tăng trưởng khá. Sản lượng lương thực quy thóc đạt 2,95 triệu tấn, tăng 13,7% so với năm 1946, trong đó riêng thóc đạt 2,3 triệu tấn tăng 15,9%.

Công nghiệp và thủ công nghiệp kháng chiến được xây dựng, đặc biệt là công nghiệp quốc phòng đã góp phần không nhỏ đáp ứng nhu cầu chiến đấu và tiêu dùng. Ngoài số lượng lớn về vũ khí đạn dược, các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu được sản xuất ngày càng nhiều. Từ năm 1946-1950 đã sản xuất 20.000 tấn than cốc, 800 kg ăngtimoan. Từ năm 1950 đến cuối năm 1952 sản xuất được 29,5 tấn thiếc, 43,0 tấn chì. Những năm 1950-1954 đã sản xuất được 169,3 triệu mét vải, 31.700 tấn giấy.

Cùng với nỗ lực đẩy mạnh sản xuất, sự nghiệp giáo dục-chống giặc dốt được coi là một trong những nhiệm vụ hàng đầu, đi đôi với chống giặc ngoại xâm, giặc đói. Từ 1946 đến 1954 có 10,5 triệu người thoát nạn mù chữ.

Từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, kiệt quệ vì sự bóc lột lâu đời của đế quốc và phong kiến, dân tộc ta đã đứng lên kháng chiến chín năm gian khổ chống thực dân Pháp, kết thúc bằng chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ chấn động địa cầu.

Thời kỳ từ năm 1955 đến năm 1975

Sau khi kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nước ta đứng trước một tình hình mới, Việt Nam có hai chiến lược cách mạng: miền Bắc bước vào thời kỳ quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội, miền Nam tiếp tục cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân nhằm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, hoàn thành độc lập dân chủ trong cả nước.

Sau khi hòa bình được lập lại ở miền Bắc (1954), sản xuất công nghiệp từng bước được khôi phục và phát triển. Trong 3 năm khôi phục kinh tế (1955-1957) và tiếp theo là kế hoạch 5 năm 1961-1965 với đường lối công nghiệp hóa, nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp mới được phục hồi và xây dựng.

Từ năm 1965 đến 1975, tuy miền Bắc phải đương đầu với cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ nhưng sản xuất công nghiệp vẫn được duy trì và phát triển. Giá trị tổng sản lượng công nghiệp năm 1975 tăng gấp 16,6 lần năm 1955, bình quân tăng mỗi năm 14,7%. Hầu hết các sản phẩm công nghiệp tính bình quân đầu người năm 1975 đã đạt mức cao hơn nhiều so với năm 1955, trong đó: điện gấp 13,8 lần, than 4,8 lần, xi măng 25,2 lần, giấy 14,5 lần, vải 4,8 lần, đường 4 lần. Năm 1975 miền Bắc đã có 1.335 xí nghiệp công nghiệp quốc doanh, tăng 323 xí nghiệp so với năm 1960. Một số ngành công nghiệp nặng có năng lực sản xuất khá lớn. Vị trí của công nghiệp trong tổng sản phẩm xã hội tăng từ 32,7% năm 1960 lên 42,6% năm 1975; thu nhập quốc dân từ 18,2% lên 28,7% trong 15 năm tương ứng.

Sản lượng lương thực qui thóc từ 3,76 triệu tấn năm 1955 tăng lên 5,49 triệu tấn năm 1975; đàn lợn từ 2,45 triệu con lên 6,75 triệu con.

Hoạt động thương mại được chú trọng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa xã hội năm 1975 so với năm 1955 tăng gấp 7,8 lần; kim ngạch xuất khẩu tăng 21,3 lần; kim ngạch nhập khẩu tăng 11,8 lần. Tỷ lệ xuất khẩu so với nhập khẩu tăng từ 9,1% năm 1945 lên 17,0% năm 1955; riêng thời kỳ 1958-1964 đạt tỷ lệ 63,7%.

Để hỗ trợ cho nông nghiệp và nông thôn khắc phục hậu quả nặng nề của chiến tranh và tàn dư của chế độ phong kiến, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương và chính sách kinh tế, tài chính tích cực, trong đó nổi bật nhất là cải cách ruộng đất, thực hiện người cày có ruộng, 810.000 ha đất nông nghiệp của địa chủ được tịch thu và chia cho nông dân nghèo. Sau 3 năm khôi phục kinh tế (1955-1957), diện tích gieo trồng tăng 23,5%, năng suất lúa tăng 30,8%, sản lượng lương thực tăng 57%, lương thực bình quân đầu người tăng 43,6%, đàn trâu tăng 44,2%, đàn bò tăng 39%, đàn lợn tăng 20% so với năm 1939. Trong hoàn cảnh sau chiến tranh nhưng kết quả đạt được như trên là rất đáng ghi nhận, trong đó nổi bật nhất là lương thực bình quân đầu người năm 1957 đã đạt 303 kg. Đến năm 1957, nền kinh tế miền Bắc được phục hồi vượt mức cao nhất dưới thời Pháp thống trị (1939).

Sau khi thu được những kết quả quan trọng trong khôi phục kinh tế, Hội nghị Trung ương lần thứ 14 (11/1958) đã vạch ra kế hoạch 3 năm cải tạo xã hội chủ nghĩa và phát triển kinh tế, văn hóa. Những năm 1958-1960, nền kinh tế miền Bắc có những chuyển biến đáng kể.

Trong 5 năm 1961-1965, nhân dân miền Bắc đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng: Quan hệ sản xuất mới tiếp tục được củng cố, cơ sở vật chất được tăng cường, bước đầu có sự tìm tòi cải tiến cung cách làm ăn qua các cuộc vận động "ba xây ba chống" và "cải tiến quản lý hợp tác xã, cải tiến kỹ thuật", giáo dục văn hóa, y tế phát triển mạnh mẽ. Đến năm 1965, có 88,8% số hộ nông dân vào hợp tác xã sản xuất nông nghiệp; trong đó 71,7% số hộ lên hợp tác xã bậc cao. Nền nông nghiệp hợp tác hóa cùng giai cấp nông dân tập thể đã hình thành và phát triển. Tốc độ tăng bình quân về giá trị tổng sản lượng nông nghiệp là 4,1%. Năm 1965 đã có 9 huyện và 125 hợp tác xã đạt năng suất bình quân từ 5 tấn thóc/ha trở lên. Đầu năm 1965 đã xây dựng được 3.139 điểm cơ khí nhỏ, 7 trạm và 32 đội máy kéo, 33 công trình thuỷ lợi lớn, 1.500 công trình vừa và nhỏ được khôi phục và xây dựng, bảo đảm tưới tiêu chủ động cho hơn 500.000 ha diện tích trồng trọt. Nông nghiệp miền Bắc từ một nền nông nghiệp lạc hậu, độc canh, năng suất thấp dần dần trở thành một nền nông nghiệp phát triển tương đối toàn diện.

Công nghiệp miền Bắc thời kỳ này đã có bước phát triển khá. Từ những cơ sở sản xuất công nghiệp nhỏ bé, chủ yếu là khai thác nguyên liệu và sửa chữa nhỏ nay đã bắt đầu sản xuất một phần tư liệu sản xuất và phần lớn những vật phẩm tiêu dùng của nhân dân. Vai trò chủ đạo của công nghiệp trong nền kinh tế quốc dân bước đầu được phát huy. Các ngành công nghiệp chủ yếu như điện, cơ khí, luyện kim, hóa chất, vật liệu xây dựng... đã hình thành và phát triển nhanh, nhất là ngành điện và ngành cơ khí. Đến năm 1965 đã xây dựng được 1.132 xí nghiệp công nghiệp quốc doanh. Nhiều khu công nghiệp phát triển và hình thành ở Hà Nội, Hải Phòng, Việt Trì, Thái Nguyên, Nam Định, Vinh, Hồng Quảng.

Cuối năm 1964, miền Bắc hoàn thành những mục tiêu cơ bản của kế hoạch 5 năm 1961-1965. Đánh giá những chuyển biến của miền Bắc, tại Hội nghị Chính trị đặc biệt (27/3/1964), Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Trong 10 năm qua, miền Bắc nước ta đã tiến những bước dài chưa từng thấy trong lịch sử dân tộc. Đất nước, xã hội và con người đều đổi mới".

Giai đoạn 1965-1970, trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, miền Bắc vẫn vững vàng vừa sản xuất vừa chiến đấu, vừa làm tròn nghĩa vụ hậu phương lớn với tiền tuyến lớn. Công cuộc khôi phục kinh tế và phát triển sản xuất đã thu được kết quả. Sản lượng lương thực năm 1970, toàn miền Bắc đạt 5.278.900 tấn, tăng hơn năm 1969 hơn nửa triệu tấn. Năng suất lúa cả năm đạt 43,11 tạ trên 1 ha ruộng hai vụ. Tỉnh Thái Bình và thành phố Hà Nội đạt năng suất bình quân trên 5 tấn thóc/ha. 30 huyện, 2.265 hợp tác xã đạt năng suất bình quân 5 tấn thóc/ha. Thu nhập bình quân đầu người của gia đình xã viên hợp tác xã nông nghiệp tăng 20% so với năm 1965.

Sản xuất công nghiệp cũng có những chuyển biến tốt. Những cơ sở công nghiệp bị địch đánh phá phần lớn đã được khôi phục trong năm 1970. Giá trị tổng sản lượng công nghiệp vượt mức kế hoạch 2,5%, xấp xỉ bằng năm 1965. Phần lớn các sản phẩm chủ yếu của ngành công nghiệp đều đạt hoặc vượt mức kế hoạch năm.

Sau thắng lợi trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân lần thứ hai của đế quốc Mỹ năm 1972, hai năm 1972-1973, công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế ở miền Bắc được tiến hành khẩn trương. Năm 1974, hai vụ lúa được mùa. Sản xuất lúa cả năm đạt 5.468.800 tấn (năm 1973 đạt 4.468.000 tấn). Năng suất bình quân một vụ lúa đạt 24,18 tạ/ha. Năm 1974 có 9 tỉnh, 107 huyện và 4.226 hợp tác xã đạt năng suất 5 tấn thóc/ha ruộng hai vụ lúa. Tỉnh Thái Bình, lá cờ đầu về năng suất lúa của miền Bắc đạt trên 7 tấn thóc/ha. Hệ thống thủy nông được phục hồi và nâng cấp. Năm 1974, giá trị tổng sản lượng công nghiệp và thủ công nghiệp vượt kế hoạch 4%, so với năm 1973 tăng 15%. So với năm 1960, số xí nghiệp công nghiệp ở miền Bắc năm 1975 tăng 32%, khu vực kinh tế quốc doanh chiếm 88,4% tổng sản phẩm xã hội và 84,1% thu nhập quốc dân. Nhiều bến cảng, đường giao thông thủy bộ được phục hồi nhanh chóng. Nhiều cầu được sửa chữa, xây dựng lại.

Có thể nói, miền Bắc tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội xuất phát từ một nền kinh tế hết sức nghèo nàn lạc hậu lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề. Song, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chính phủ, được sự giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa, nhân dân miền Bắc không những làm tròn sứ mệnh là hậu phương lớn đối với miền Nam ruột thịt, đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, mà còn giành được những thắng lợi to lớn trong công cuộc cải tạo và xây dựng kinh tế, phát triển văn hóa và nâng cao đời sống nhân dân.

Mặc dù trong khoảng thời gian 20 năm thì 11 năm miền Bắc vừa sản xuất vừa chiến đấu chống cuộc chiến tranh bằng không quân và hải quân của Mỹ, song kinh tế-xã hội vẫn đạt được bước phát triển nhất định.

Cùng với phát triển kinh tế, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân cũng nâng lên. Lấy năm 1957 làm gốc so sánh, Quỹ tiêu dùng của nhân dân tính bình quân đầu người tăng 82,8%; thu nhập bình quân đầu người của gia đình công nhân viên chức tăng 48,5%; của gia đình xã viên hợp tác xã nông nghiệp tăng 73,8%.

Hoạt động giáo dục, y tế đạt được những thành tựu to lớn. Số người đi học năm 1955 là 1.288.000 người thì đến năm 1975 đạt 6.796.900 người, tăng gấp 5,3 lần, trong đó trung học chuyên nghiệp là từ 2.800 người lên 83.500 người, tăng gấp 29,8 lần, đại học từ 1.200 và 61.100 người, tăng gấp 50,9 lần. Tính bình quân cho 1 vạn dân, năm 1955 có 949 người đi học thì đến năm 1975 có 2.769 người, tăng gấp 2,9 lần, trong đó trung học chuyên nghiệp và đại học là 2,9 người và 59 người, tăng gấp 20,3 lần.

Thời kỳ 1976-1986

Trải qua 21 năm chiến đấu gian khổ và anh hùng, cách mạng miền Nam từng bước lớn mạnh và giành được nhiều thắng lợi to lớn. Với cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mùa Xuân năm 1975, quân và dân ta đã đánh bại hoàn toàn chiến tranh xâm lược của Đế quốc Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất tổ quốc.

Sau khi miền Nam được hoàn toàn giải phóng, đất nước được thống nhất, cách mạng Việt Nam chuyển sang giai đoạn mới - giai đoạn cả nước đi lên Chủ nghĩa xã hội.

Trong 5 năm 1976-1980, trên mặt trận kinh tế, nhân dân Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng: Khắc phục từng bước những hậu quả nặng nề của chiến tranh xâm lược do đế quốc Mỹ gây ra và của cuộc chiến tranh biên giới; khôi phục phần lớn những cơ sở công nghiệp, nông nghiệp, giao thông ở miền Bắc và xây dựng lại các vùng nông thôn ở miền Nam bị chiến tranh tàn phá; củng cố kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể ở miền Bắc, bước đầu cải tạo và sắp xếp công thương nghiệp tư doanh ở miền Nam, đưa một bộ phận nông dân Nam Bộ, nông dân Nam Trung Bộ vào con đường làm ăn tập thể; bước đầu phân bố lại lực lượng lao động xã hội; tăng cường một bước cơ sở vật chất-kỹ thuật của nền kinh tế quốc dân.

Tuy nhiên, kết quả sản xuất trong 5 năm 1976-1980 chưa tương xứng với sức lao động và vốn đầu tư bỏ ra; những mất cân đối của nền kinh tế quốc dân còn trầm trọng; thu nhập quốc dân chưa bảo đảm được tiêu dùng của xã hội; thị trường, vật giá, tài chính, tiền tệ không ổn định; đời sống của nhân dân lao động còn khó khăn. Lòng tin của quần chúng đối với sự lãnh đạo của Đảng và sự điều hành của Nhà nước giảm sút.

Ngay từ những năm đầu của kế hoạch 5 năm lần thứ 2 (1981-1985), nhiều Nghị quyết và Quyết định quan trọng của Đảng và Chính phủ được ban hành nhằm từng bước sửa đổi cơ chế quản lý đối với kinh tế nông nghiệp, công nghiệp, kinh tế tư nhân và xóa bỏ quan liêu bao cấp. Trước đó, từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V (1982), bước đầu có cách nhìn mới về nền kinh tế nhiều thành phần, thừa nhận miền Bắc tồn tại 3 thành phần kinh tế là quốc doanh, tập thể và cá thể; miền Nam tồn tại 5 thành phần kinh tế là quốc doanh, tập thể, công tư hợp doanh, tư bản tư nhân và cá thể. Đó là bước khởi đầu thay đổi cơ cấu các chủ thể sản xuất kinh doanh, tạo tiền đề cơ bản cho sự phát triển kinh tế thị trường.

Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 10 khoá V (6/1986) đã đánh giá tình hình sau cuộc điều chỉnh giá-lương-tiền (9/1985) và khẳng định chính thức đổi mới cơ chế quản lý, xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp.

Với những bước đi đổi mới từng phần theo những chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước, những sáng kiến, sự năng động, sáng tạo của nhân dân của các địa phương, cơ sở sản xuất kinh doanh, đã làm cho nền kinh tế Việt Nam những năm 1981-1985 có bước phát triển khá. Sản lượng lương thực bình quân mỗi năm đạt 17 triệu tấn, sản lượng công nghiệp tăng bình quân 9,5%/năm. Thu nhập quốc dân tăng bình quân hàng năm 6,4%. Cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội được xây dựng đáng kể với hàng trăm công trình tự động hóa và hàng nghìn công trình vừa và nhỏ, trong đó có những cơ sở quan trọng về điện, dầu khí, xi măng, cơ khí, dệt, giao thông. Về năng lực sản xuất, đã tăng thêm 456.000 kW điện, 2,5 triệu tấn than, 2,4 triệu tấn xi măng, 33 nghìn tấn sợi, 58 nghìn tấn giấy, thêm 309 nghìn ha được tưới nước, 186 nghìn ha được tiêu úng. Tuy vậy, tình hình kinh tế-xã hội và đời sống nhân dân vẫn còn nhiều khó khăn, khủng hoảng kinh tế-xã hội vẫn trầm trọng mà biểu hiện là: (1) kinh tế tăng trưởng thấp và thực chất không có phát triển. Nếu tính chung từ năm 1976 đến 1985 tổng sản phẩm xã hội tăng 50,5%, bình quân hàng năm chỉ tăng ở mức 4,6%; thu nhập quốc dân tăng 38,8% bình quân hàng năm chỉ tăng 3,7%, trong khi tỷ lệ dân số tăng trung bình hàng năm 2,3%; (2) không có tích luỹ từ nội bộ nền kinh tế vì làm không đủ ăn, thu nhập quốc dân sản xuất chỉ bằng 80 - 90% thu nhập quốc dân sử dụng; (3) siêu lạm phát hoành hành. Suốt trong thời kỳ 1976-1985 chỉ số giá bán lẻ hàng hóa năm sau so năm trước luôn tăng ở mức hai con số và giao động ở mức 19-92%. Năm 1986 lạm phát đạt đỉnh điểm với tốc độ tăng giá 774,7% và (4) đời sống nhân dân hết sức khó khăn, thiếu thốn.

Thời kỳ 1986-2005

Đại hội VI của Đảng tháng 12/1986 đã quyết định thực hiện đường lối đổi mới toàn diện đất nước, nhất là đổi mới về mặt tư duy kinh tế. Đường lối đổi mới của Đảng đã tác động tích cực đến sự phát triển của các ngành sản xuất và dịch vụ.

Trong công nghiệp, Quyết định 217 HĐBT tháng 11/1987 trao quyền tự chủ sản xuất kinh doanh cho các doanh nghiệp Nhà nước, thực hiện hạch toán kinh tế, lấy thu bù chi, xóa dần bao cấp, giảm bớt các chỉ tiêu pháp lệnh, khuyến khích các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh mở rộng sản xuất để thu hút vốn đầu tư phát triển công nghiệp. Tháng 12/1987, Luật Đầu tư nước ngoài với nhiều khoản ưu đãi được công bố; đồng thời khuyến khích xuất khẩu đã làm cho môi trường đầu tư thông thoáng hơn, góp phần tăng năng lực sản xuất ngành công nghiệp. Sản xuất của các ngành công nghiệp then chốt đã phục hồi và tăng trưởng khá ổn định, hơn hẳn các thời kỳ trước đó. Bình quân mỗi năm của kế hoạch 5 năm 1986-1990, sản lượng điện tăng 11,1%, xi măng tăng 11,0%, thép cán tăng 8,0%, thiếc tăng 10%. Đáng chú ý là xuất hiện ngành sản xuất mới: khai thác dầu thô của công nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Sản lượng dầu thô tăng từ 40 nghìn tấn năm 1986 lên 280 nghìn tấn năm 1987; 680 nghìn tấn năm 1988; 1,5 triệu tấn năm 1989 và 2,7 triệu tấn năm 1990.

Tuy nhiên, những thành tựu và khởi sắc của công nghiệp thực sự bắt đầu trong những năm 90 (thế kỷ XX). Bình quân 5 năm 1991-1995 tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp toàn ngành đạt 13,7%, vượt xa kế hoạch đề ra (7,5%-8,5%); trong đó khu vực kinh tế Nhà nước tăng 15%, khu vực ngoài quốc doanh tăng 10,6%. Trong 5 năm 1996-2000, sản xuất công nghiệp nước ta tiếp tục phát triển ổn định và tăng trưởng với nhịp độ cao. Giá trị sản xuất công nghiệp năm 1996 tăng 14,2%, năm 1997 tăng 13,8%, 1998 tăng 12,1%, 1999 tăng 10,4% và năm 2000 tăng 17,5%. Nếu so với năm 1990, giá trị sản xuất công nghiệp năm 2004 tăng gấp 6,5 lần, nhịp độ tăng trưởng bình quân hàng năm đạt 14,3%. 6 tháng đầu năm 2005, giá trị sản xuất công nghiệp ước đạt 205,3 nghìn tỷ đồng, tăng 15,6% so với cùng kỳ năm 2004, trong đó khu vực doanh nghiệp Nhà nước tăng 9,7%; khu vực kinh tế ngoài Nhà nước vẫn tiếp tục duy trì mức tăng cao 24,7%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng 13,9%.

Những sản phẩm công nghiệp chủ yếu phục vụ sản xuất và tiêu dùng của dân cư đều tăng cả chất lượng và số lượng, đáp ứng cơ bản nhu cầu tiêu dùng trong nước và tham gia xuất khẩu. Năm 2004, than khai thác đạt 26,29 triệu tấn, gấp 5,7 lần năm 1990; điện sản xuất 46,05 tỷ kWh, gấp 5,24 lần; dầu thô khai thác 20,05 triệu tấn, gấp 7,43 lần; xi măng 25,33 triệu tấn, gấp 10 lần; thép cán 2,93 triệu tấn, gấp 29 lần; phân hóa học 1,45 triệu tấn, gấp 4,1 lần ; giấy bìa 78,1 vạn tấn, gấp 10 lần; vải lụa 518,2 triệu mét, gấp 1,63 lần; đường mật 1,37 triệu tấn, gấp 4,2 lần; lắp ráp ti vi 2,48 triệu chiếc, gấp 17,6 lần; quần áo may sẵn 784,05 triệu chiếc, gấp 6,26 lần ; xà phòng giặt 45,9 vạn tấn, gấp 8,37 lần; ôtô lắp ráp 42,65 nghìn chiếc (năm 1990 chưa lắp ráp ôtô); xe máy lắp ráp 1,57 triệu chiếc (năm 1990 chưa lắp ráp xe máy).

Không chỉ tăng trưởng cao mà sản xuất công nghiệp những năm cuối của thập kỷ 90 đã xuất hiện xu hướng đa ngành, đa sản phẩm với sự tham gia của các thành phần kinh tế quốc doanh, ngoài quốc doanh và công nghiệp có vốn FDI, trong đó công nghiệp quốc doanh vẫn giữ vai trò chủ đạo.

Công nghiệp FDI do có lợi thế về máy móc thiết bị và kỹ thuật hiện đại, có thị trường xuất khẩu khá ổn định, lại được Nhà nước khuyến khích bằng các cơ chế chính sách ngày càng thông thoáng, nên trong những năm qua phát triển khá nhanh và ổn định hơn hẳn khu vực công nghiệp trong nước. Tính đến nay đã có hơn 5.000 dự án đầu tư nước ngoài còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đăng ký hơn 45 tỷ USD. Các doanh nghiệp này đóng góp gần 15% GDP, chiếm hơn 30% tổng kim ngạch xuất khẩu, đóng góp 4,9% tổng thu ngân sách Nhà nước và tạo ra hàng vạn công ăn việc làm.

Ngoài giá trị về kinh tế, công nghiệp FDI còn tạo thêm hàng triệu việc làm, góp phần bổ sung và hoàn thiện các mô hình quản lý và tổ chức sản xuất mới phù hợp với cơ chế thị trường ở Việt Nam. Mô hình khu công nghiệp, khu chế xuất (KCN, KCX) chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp với các ngành sản phẩm mũi nhọn, có chất lượng cao, phục vụ xuất khẩu. Đến nay, cả nước có 122 KCN được cấp giấy phép họat động. Sự tham gia của công nghiệp FDI nói chung và các KCN nói riêng đã tạo ra sức cạnh tranh cần thiết thúc đẩy các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế nước ta đầu tư chiều sâu, đổi mới máy móc thiết bị, áp dụng công nghệ hiện đại để giảm chi phí sản xuất, tăng chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Do nền kinh tế đạt mức tăng trưởng cao liên tục trong nhiều năm nên tích luỹ của nền kinh tế ngày càng mở rộng. Năm 1990 tỷ lệ tích luỹ tài sản trong sử dụng tổng sản phẩm trong nước chiếm 14,36%; đến năm 2004 tỷ lệ này đạt 35,58%.

Một trong những thành tựu kinh tế to lớn của thời kỳ đổi mới là phát triển sản xuất nông nghiệp mà nội dung cơ bản là khoán gọn đến hộ nông dân, thừa nhận hộ nông dân là đơn vị kinh tế tự chủ ở nông thôn, đã đánh dấu sự mở đầu của thời kỳ đổi mới trong nông nghiệp và nông thôn nước ta. Ngày 5/4/1988, Bộ Chính trị Trung ương Đảng ra Nghị quyết số 10 NQ/TW đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp. Cùng với Nghị quyết 10, Đảng và Nhà nước có nhiều chủ trương, chính sách đổi mới khuyến khích nông nghiệp và kinh tế nông thôn phát triển theo hướng kinh tế hàng hoá và đã đạt được những thành tựu quan trọng, nhất là 10 năm trong thập kỷ 90.

Thành tựu nổi bật và to lớn nhất của nông nghiệp trong 15 năm đổi mới là đã giải quyết vững chắc vấn đề lương thực, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, đưa Việt Nam từ nước thiếu lương thực trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới liên tục từ năm 1989 đến nay. Nếu sản lượng lương thực có hạt năm 1990 chỉ đạt 19,90 triệu tấn thì đến năm 2004 đã tăng lên 39,32 triệu tấn. Như vậy, sau 15 năm, sản lượng lương thực có hạt đã tăng thêm 19,4 triệu tấn, bình quân mỗi năm tăng thêm 1,29 triệu tấn. Do sản xuất lương thực tăng nhanh, nước ta không những đã bảo đảm được nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn dành khối lượng khá lớn cho xuất khẩu. Nếu năm 1989, xuất khẩu được 1,42 triệu tấn gạo thì đến năm 2004 đạt 4,06 triệu tấn, đưa nước ta vào hàng các nước đứng đầu về xuất khẩu gạo trên thế giới. Ngành chăn nuôi cũng có bước phát triển nhanh. Giá trị sản xuất ngành chăn nuôi năm 2004 so với năm 1990 tăng gấp 2,28 lần; nhịp độ tăng trưởng bình quân hàng năm đạt 6,06%.

Với phương châm Việt Nam muốn làm bạn và đối tác tin cậy với tất cả các nước. Tính tới tháng 7/2000, Việt Nam ký Hiệp định thương mại với 61 nước, trong đó có Mỹ, đưa tổng số nước có quan hệ ngoại thương với nước ta từ 50 nước năm 1990 lên 170 nước năm 2000. Năm 2004, tổng mức lưu chuyển ngoại thương nước ta đạt 54,46 tỷ USD (tăng gấp 11,34 lần so với mức 5,10 tỷ USD năm 1990); trong đó xuất khẩu 26,50 tỷ USD tăng 11,02 lần; nhập khẩu 31,95 tỷ USD, tăng gấp 11,61 lần. Nhịp độ tăng bình quân hàng năm tổng mức lưu chuyển ngoại thương thời kỳ 1991-2004 đạt 18,94% trong đó xuất khẩu 18,70%; nhập khẩu 19,14%.

Do kinh tế đạt mức tăng trưởng cao và liên tục nhiều năm liền nên đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần của dân cư được cải thiện rõ rệt.

Sự nghiệp giáo dục đạt nhiều thành tựu. Tỷ lệ dân số từ 10 tuổi trở lên biết đọc, biết viết đã tăng từ 88% năm 1989 lên 91% năm 1999. Năm 2000 nước ta đã hoàn thành chương trình mục tiêu chống mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học. Giáo dục trung học chuyên nghiệp và đại học có bước mở rộng nhanh về quy mô đào tạo. Năm 1990 nước ta có 105,9 nghìn học sinh trung học chuyên nghiệp, tính bình quân cho 1 vạn dân có 16 học sinh; thì đến năm 2004 là 465.300 và 97 học sinh. Năm 2004 so với năm 1990, số học sinh trung học chuyên nghiệp tăng 4,39 lần. Giáo dục đại học, cao đẳng năm 1990 có hơn 93.000 sinh viên đại học, cao đẳng, tính bình quân 1 vạn dân có 14 sinh viên thì đến năm 2004 là 1.319.800 sinh viên và 161 sinh viên. Năm 2004 so với năm 1990 số sinh viên đại học, cao đẳng tăng gấp 14,2 lần.

Sự nghiệp y tế và chăm sóc sức khoẻ nhân dân được quan tâm. Hệ thống y tế đã được phát triển từ tuyến cơ sở tới trung ương với nhiều loại hình dịch vụ y tế đã tạo điều kiện cho người dân được lựa chọn các dịch vụ y tế phù hợp. Năm 1990, tính bình quân 1 vạn dân có 3,5 bác sĩ; đến năm 2004 là 6,1. Tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ em dưới 5 tuổi năm 1990 từ 51,5%; đến năm 2004 còn 26,7%. Chỉ số về sức khoẻ bà mẹ và trẻ em có nhiều tiến bộ. Tỷ lệ tử vong của trẻ em đã giảm xuống bằng với mức phổ biến ở những nước có thu nhập đầu người cao gấp 2-3 lần Việt Nam. Năm 2003 tỷ lệ tử vong của trẻ em dưới 1 tuổi chỉ còn 26%. Tuổi thọ bình quân tăng từ 64 tuổi năm 1990 lên 68 tuổi năm 2000.

Cùng với thành tựu trong tăng trưởng kinh tế, Việt Nam đã đạt được những kết quả xuất sắc trong xóa đói giảm nghèo. Chủ trương của Đảng và Nhà nước ưu tiên phát triển nông nghiệp và nông thôn, vùng sâu, vùng xa đã thành công trong việc giải phóng sức sản xuất của dân cư nông thôn và khuyến khích họ tự mình phấn đấu cải thiện cuộc sống. Tính theo chuẩn nghèo chung, tỷ lệ nghèo đã giảm từ trên 70% năm 1990 xuống còn 32% năm 2000 và 28,9% vào năm 2001-2002. Như vậy so với năm 1990, năm 2000 Việt Nam đã giảm 1/2 tỷ lệ nghèo và về điều này nước ta đã đạt được mục tiêu phát triển của Thiên niên kỷ do Quốc tế đặt ra là giảm một nửa tỷ lệ đói nghèo trong giai đoạn 1990-2015.

Hiện Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với 169 nước, quan hệ kinh tế thương mại với trên 180 nước và vùng lãnh thổ, quan hệ đầu tư với hơn 70 nước và vùng lãnh thổ... Chưa bao giờ mối quan hệ ngoại giao và kinh tế của Việt Nam lại phát triển sâu rộng và đa dạng như ngày nay.

Trong hành trình 60 năm, kể từ mùa thu năm 1945, thì Việt Nam đã có 30 năm trải qua chiến tranh vô cùng khốc liệt. Ngày nay, cả thế giới biết đến công cuộc đổi mới ở Việt Nam như một bằng chứng về sự thành công chuyển đổi kinh tế trong lịch sử đương đại. Tuy vẫn là một nước nghèo, nhưng qua 20 năm tiến hành công cuộc đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.

Đất nước đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, có sự thay đổi cơ bản và toàn diện. Kinh tế tăng trưởng khá nhanh; sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đang đẩy mạnh. Đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt. Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố và tăng cường. Chính trị - xã hội ổn định. Quốc phòng và an ninh được giữ vững. Vị thế nước ta trên trường quốc tế không ngừng nâng cao. Sức mạnh tổng hợp của quốc gia đã tăng lên rất nhiều, tạo ra thế và lực mới cho đất nước tiếp tục đi lên với triển vọng tốt đẹp. Nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng sáng tỏ hơn; hệ thống quan điểm lý luận về công cuộc đổi mới, về xã hội xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã hình thành trên những nét cơ bản.

Tổng hợp từ Báo cáo Chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX tại Đại hội Đảng lần thứ X; TTX VN và các nguồn khác

Các dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam

2008-02-02T08:01:00.000-08:00

Lễ hội xuân

Danh sách các dân tộc Việt Nam

Việt Nam - Tổ quốc của nhiều dân tộc. Các dân tộc cùng là con cháu của Lạc Long Quân - Âu Cơ, nở ra từ trăm trứng, nửa theo mẹ lên núi, nửa theo cha xuống biển, cùng mở mang gây dựng non sông "Tam sơn, tứ hải, nhất phần điền", với rừng núi trùng điệp, đồng bằng sải cánh cò bay và biển Đông bốn mùa sóng vỗ; bờ cõi liền một dãi từ chỏm Lũng Cú (Bắc) đến xóm Rạch Tàu (Nam), từ đỉnh Trường Sơn (Tây) đến quần đảo Trường Sa (Đông).

Cùng chung sống lâu đời trên một đất nước, các dân tộc có truyền thống yêu nước, đoàn kết giúp đỡ nhau trong chinh phục thiên nhiên và đấu tranh xã hội, suốt quá trình lịch sử dựng nước, giữ nước và xây dựng phát triển đất nước.

Lịch sử chinh phục thiên nhiên là bài ca hùng tráng, thể hiện sự sáng tạo và sức sống mảnh liệt, vượt lên mọi trở ngại thích ứng với điều kiện tự nhiên để sản xuất, tồn tại và phát triển của từng dân tộc. Với điều kiện địa lý tự nhiên (địa mạo, đất đai, khí hậu...) khác nhau, các dân tộc đã tìm ra phương thức ứng xử thiên nhiên khác nhau.

Ở đồng bằng và trung du, các dân tộc làm ruộng, cấy lúa nước, dựng nên nền văn hóa xóm làng với trung tâm là đình làng, giếng nước cây đa, bao bọc bởi lũy tre xanh gai góc đầy sức sống dẻo dai. Đồng bằng, nghề nông, xóm làng là nguồn cảm hứng, là "bột" của những tấm áo mớ ba mớ bảy, của dải yếm đào cùng nón quai thao, của làn điệu dân ca quan họ khoan thai mượt mà và của khúc dân ca Nam Bộ ngân dài chan chứa sự mênh mông của đồng bằng sông Cửu Long. ở vùng thấp của miền núi, các dân tộc trồng lúa nước kết hợp sản xuất trên khô để trồng lúa nương, trồng ngô, bước đầu trồng các cây công nghiệp lâu năm (cây hồi, cây quế...), thay thế cho rừng tự nhiên. Họ sống trên những nếp nhà sàn, mặc quần, váy, áo màu chàm với nhiều mô típ hoa văn mô phỏng hoa rừng, thú rừng. Đồng bào có tục uống rượu cần thể hiện tình cảm cộng đồng sâu sắc. Người uống ngây ngất bởi hơi men và đắm say bởi tình người.

Ở vùng cao Việt Bắc, Tây Nguyên, đồng bào chọn phương thức phát rừng làm rẫy - là cách ứng xử thiên nhiên ở thời đại tiền công nghiệp. Vùng cao, khí hậu á nhiệt đới, việc trồng trọt chủ yếu thực hiện trong mùa hè thu. Để tranh thủ thời tiết và quay vòng đất, từ ngàn xưa người vùng cao đã phát triển xen canh gối vụ, vừa tăng thu nhập vừa bảo vệ đất khỏi bị xói mòn bởi những cơ mưa rào mùa hạ. Bàn tay khéo léo và tâm hồn thẩm mỹ của các cô gái đã tạo ra những bộ trang phục: váy, áo với những hoa văn sặc sỡ hài hòa về màu sắc, đa dạng về mô típ, mềm mại về kiểu dáng, thuận cho lao động trên nương, tiện cho việc đi lại trên đường đèo dốc. Núi rừng hoang sơ cùng với phương thức canh tác lạc hậu là mảnh đất phát sinh và phát triển các lễ nghi đầy tính thần bí, huyền ảo. Hầu hết các cư dân Tây Nguyên đều có tục đâm trâu làm lễ cúng Giàng (trời), cầu xin sự phù hộ của Giàng cho người sức khỏe, cho gia súc và cho mùa màng bội thu. Đây cũng là vùng tiềm ẩn nhiều truyện thần thoại, nhiều sử thi anh hùng mà giá trị của nó có thể so sánh được các truyện thần thoại của Trung Quốc, Ấn Độ nhưng chưa được sưu tầm và nghiên cứu đầy đủ. Đồng bào là chủ nhân sáng tạo ra những bộ đàn đá, đàn T'rưng, đàn Krông pút... những bộ cồng chiêng và những điệu múa tập thể dân dã, khỏe khoắn kết bó cộng đồng. Dọc theo bờ biển từ Bắc vào Nam, các dân tộc sống bằng nghề chài lưới. Cứ sáng sáng đoàn thuyền của ngư dân giăng buồm ra khơi, chiều lại quay về lộng. Cuộc sống ở đây cũng nhộn nhịp, khẩn trương như nông dân trên đồng ruộng ngày mùa.

Ở khắp nơi, con người hòa nhập vào thiên nhiên, thiên nhiên cũng biết chiều lòng người, không phụ công sức người.

Sống trên mảnh đất Đông Dương - nơi cửa ngõ nối Đông Nam Á lục địa với Đông Nam Á hải đảo, Việt Nam là nơi giao lưu của các nền văn hóa trong khu vực. Ở đây có đủ 3 ngữ hệ lớn trong khu vực Đông Nam Á, ngữ hệ Nam đảo và ngữ hệ Hán - Tạng. Tiếng nói của các dân tộc Việt Nam thuộc 8 nhóm ngôn ngữ khác nhau.

Nhóm Việt - Mường có 4 dân tộc là: Chứt, Kinh, Mường, Thổ.
Nhóm Tày - Thái có 8 dân tộc là: Bố Y, Giáy, Lào, Lự, Nùng, Sán Chay, Tày, Thái.
Nhóm Môn-Khmer có 21 dân tộc là: Ba na, Brâu, Bru-Vân kiều, Chơ-ro, Co, Cơ-ho, Cơ-tu, Cơ-tu, Gié-triêng, Hrê, Kháng, Khmer, Khơ mú, Mạ, Mảng, M'Nông, Ơ-đu, Rơ-măm, Tà-ôi, Xinh-mun, Xơ-đăng, Xtiêng.
Nhóm Mông - Dao có 3 dân tộc là: Dao, Mông, Pà thẻn.
Nhóm Kađai có 4 dân tộc là: Cờ lao, La chí, La ha, Pu péo.
Nhóm Nam đảo có 5 dân tộc là: Chăm, Chu-ru, Ê đê, Gia-rai, Ra-glai.
Nhóm Hán có 3 dân tộc là: Hoa, Ngái, Sán dìu.
Nhóm Tạng có 6 dân tộc là: Cống, Hà Nhì, La hủ, Lô lô, Phù lá, Si la.

Mặc dù tiếng nói của các dân tộc thuộc nhiều nhóm ngôn ngữ khác nhau, song do các dân tộc sống rất xen kẽ với nhau nên một dân tộc thường biết tiếng các dân tộc có quan hệ hàng ngày, và dù sống xen kẽ với nhau, giao lưu văn hóa với nhau, nhưng các dân tộc vẫn lưu giữ được bản sắc văn hóa riêng của dân tộc mình. Ở đây cái đa dạng của văn hóa các dân tộc được thống nhất trong qui luật chung - qui luật phát triển đi lên của đất nước, như cái riêng thống nhất trong cái chung của cặp phạm trù triết học.

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc với tổng số 54 dân tộc. Dân tộc Việt (Kinh) chiếm 87% dân số cả nước, sống tập trung chủ yếu trong vùng châu thổ sông Hồng, các đồng bằng ven biển miền Trung, đồng bằng sông Cửu Long và các thành phố lớn. 53 dân tộc khác, tổng cộng hơn 8 triệu người, phân bổ chủ yếu trên các vùng núi (chiếm 2/3 lãnh thổ) trải dài từ Bắc vào Nam .

Trong số các dân tộc thiểu số, đông nhất là Tày, Thái, Mường, Hoa, Khơ-me, Nùng... mỗi dân tộc trên dưới một triệu người; nhỏ nhất là Brau, Romam, O-du chỉ vài trăm người.

Dân tộc Việt ngay từ thế kỷ thứ 10 đã thiết lập được một nền quân chủ tập trung. Người Chăm đã từng sớm có một nền văn hoá rực rỡ. Người Tày, Nùng và Khơ-me đã đạt đến một giai đoạn phát triển cao với sự xuất hiện các tầng lớp xã hội khác nhau. Người Mường, Mông, Dao, Thái... tập trung dưới quyền giám hộ của tù trưởng địa phương. Nhiều dân tộc còn chia thành đẳng cấp, đặc biệt là các bộ tộc sống trên các vùng núi.

Một số dân tộc ít người đã biết các kỹ thuật canh tác khá thành thục. Họ đã sớm canh tác lúa trên ruộng ngập nước và tiến hành tưới tiêu. Số khác tiến hành săn bắn, đánh cá, hái lượm và sống bán du mục. Mỗi nhóm dân tộc đều có nền văn hoá riêng biệt, giàu có và độc đáo. Tín ngưỡng và tôn giáo của các dân tộc cũng hết sức khác biệt.

Tuy nhiên, bên trên của sự khác biệt này đã hình thành sự đoàn kết căn bản giữa các dân tộc, kết quả của một quá trình hợp tác qua nhiều thế kỷ trên cùng mảnh đất Việt Nam. Ngay từ thế kỷ đầu tiên của thời kỳ lịch sử, đã hình thành quá trình bổ sung lẫn nhau trong quan hệ kinh tế giữa nhân dân đồng bằng và các dân tộc miền núi. Tình đoàn kết này không ngừng được củng cố qua các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm để bảo vệ Tổ quốc. Thông qua cuộc đấu tranh chung để bảo vệ và xây dựng đất nước và quá trình hỗ trợ lẫn nhau để tồn tại và phát triển, một cộng đồng chung giữa người Việt và các dân tộc ít người đã hình thành và không ngừng được củng cố và phát triển.

Tuy vậy, trên thực tế còn tồn tại một khoảng cách rõ rệt về đời sống vật chất và tinh thần giữa các dân tộc vùng đồng bằng và miền núi cũng như giữa các dân tộc ít người. Chính phủ Việt Nam đã đưa ra nhiều chính sách cụ thể và những ưu đãi đặc biệt để giúp đỡ đồng bào miền núi đuổi kịp miền xuôi, đồng thời cố gắng phát triển và gìn giữ bản sắc văn hoá truyền thống của mỗi dân tộc. Hiện nay, các chương trình cung cấp muối iốt cho các bản, làng xa xôi; chương trình cung cấp trang bị các trạm y tế - vệ sinh trong mỗi làng; chương trình chống sốt rét; chương trình xây dựng các trường học miễn phí cho trẻ em các dân tộc ít người; chương trình định canh định cư; các dự án nghiên cứu tạo chữ viết cho các dân tộc, tìm hiểu và phát triển văn hoá truyền thống của mỗi dân tộc... đã thu được những kết quả tốt.

(Nguồn Bộ Văn hóa Thông tin)

SƠ LƯỢC LỊCH SỬ VIỆT NAM

2008-02-02T08:00:00.000-08:00

SƠ LƯỢC LỊCH SỬ VIỆT NAM

Các cuộc khảo cổ gần đây đã chứng minh sự tồn tại của con người trên lãnh thổ Việt Nam từ thời Đồ đá cũ (300.000 -500.000 năm). Vào thời kỳ Đồ đá mới, các nền văn hoá Hoà Bình - Bắc Sơn (gần 10.000 năm trước CN) đã chứng tỏ sự xuất hiện của nông nghiệp và chăn nuôi, có thể là cả nghệ thuật trồng lúa nước.

Dân tộc Việt Nam đã được hình thành và bước đầu phát triển trên vùng châu thổ sông Hồng và sông Mã phía Bắc của Việt Nam ngày nay. Con người từ các vùng đồi núi xuống vùng đồng bằng, từ đời này sang đời khác đã khai hoá đất để trồng trọt. Họ đã tạo ra một hệ thống đê điều để chế ngự dòng sông Hồng gây nhiều lũ lụt hàng năm. Quá trình lao động không ngừng để chế ngự nước - chống lũ, lụt, bão, hạn hán, xây dựng đê điều, đào kênh phục vụ cho việc trồng lúa - đã tạo nên nền văn minh lúa nước và văn hoá làng xã.

Thánh Gióng

Vào thời đại Đồ đồng đã ra đời một nền văn minh thống nhất và độc đáo, đạt mức độ kỹ thuật và nghệ thuật cao, nền văn minh Đông Sơn rực rỡ. Các nghiên cứu nhân chủng, lịch sử và khảo cổ gần đây đã khẳng định sự tồn tại một thời kỳ các Vua Hùng khoảng 1000 năm trước Công nguyên trên Vương quốc Văn Lang, sau đó đổi tên là âu Lạc. Đến thế kỷ thứ hai trước Công nguyên, Âu Lạc đã bị xâm chiếm và sát nhập vào đế chế phong kiến Hán hùng mạnh ở phương Bắc. Nhưng sự thống trị của phong kiến Trung Hoa kéo dài mười thế kỷ đã không bẻ gẫy được sức kháng cự của dân tộc và không đồng hoá được nền văn hoá Việt Nam.

Vào thế kỷ thứ mười sau Công nguyên đất nước đã giành được độc lập vững chắc và xây dựng một nhà nước độc lập mang tên Đại Việt. Đất nước đã trải qua nhiều triều đại vua chúa phong kiến mà quan trọng nhất là triều Lý (thế kỷ11 và 12), triều Trần (thế kỷ 13 và 14), triều Lê (thế kỷ 15, 16 và 17) với một nền hành chính tập quyền, một lực lượng quân đội mạnh, một nền kinh tế và văn hoá phát triển cao. Trong suốt thời kỳ này, Việt Nam phải liên tục đấu tranh chống lại các âm mưu xâm lược của các đế chế phong kiến Trung Hoa và Mông Cổ. Các cuộc kháng chiến lâu dài và gian khổ chống quân xâm lược Tống (thế kỷ 11), Nguyên (thế kỷ 13), Minh (thế kỷ 15) đã giành những thắng lợi vang dội. Sau mỗi cuộc kháng chiến, Việt Nam trở nên mạnh hơn, các dân tộc đoàn kết hơn và đất nước bước vào một thời kỳ cường thịnh mới.

Nền văn hoá Đông Sơn được bổ sung bởi ảnh hưởng của văn hoá Trung Hoa đã phát triển qua nhiều thế kỷ trong khuôn khổ một nhà nước độc lập. Phật giáo, Nho giáo, Khổng giáo thâm nhập vào Đại Việt mang theo nhiều yếu tố văn hoá quần chúng và nhiều hình thức đặc biệt. Tuy vậy, Việt Nam vẫn có ngôn ngữ riêng và một nền văn minh nông nghiệp phát triển khá cao.

Đến thế kỷ 17 và 18, chế độ phong kiến Việt Nam suy yếu nghiêm trọng. Các cuộc khởi nghĩa nông dân liên tục diễn ra đã dẫn đến phong trào Tây Sơn (1771-1802). Tây Sơn đã tiêu diệt các chế độ vua chúa cát cứ, thống nhất đất nước, đánh đuổi quân xâm lược Thanh (Trung Quốc) đồng thời ban hành nhiều cải cách xã hội và văn hoá. Nhưng không lâu sau đó với sự giúp đỡ của ngoại bang, Nguyễn ánh đã giành được quyền thống trị và lập nên triều đình nhà Nguyễn, triều đại phong kiến cuối cùng ở Việt Nam.

Vào giữa thế kỷ 19 (1858), thực dân Pháp bắt đầu cuộc xâm chiếm Việt Nam. Triều đình nhà Nguyễn bất lực đã dần dần nhân nhượng quân xâm lược và từ năm 1884 Pháp thiết lập chế độ bảo hộ và thuộc địa trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. Ngay từ những ngày đầu, các phong trào kháng chiến quần chúng dưới sự lãnh đạo của các sĩ phu yêu nước nổ ra ở khắp mọi nơi, nhưng cuối cùng đều thất bại.

Nguyễn Ái Quốc, sau đó trở thành Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã hoạt động ở nước ngoài để tìm con đường cứu nước. Người đã sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 3/2/1930. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, quần chúng nhân dân đã đứng lên đấu tranh chống thực dân Pháp và quân chiếm đóng Nhật, thực hiện cuộc Tổng khởi nghĩa tháng 8 năm 1945 và thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ngày 2/9/1945.

"Không có gì quý hơn độc lập tự do"

Nước Việt Nam non trẻ vừa mới ra đời lại phải đương đầu với các âm mưu xâm lược và can thiệp của Pháp và Mỹ, phải tiến hành cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc kéo dài suốt 30 năm sau đó. Trước hết, sự trở lại xâm lược của Pháp đã gây ra cuộc kháng chiến 9 năm (1945-1954) của Việt Nam, kết thúc bằng chiến thắng Điện Biên Phủ và Hiệp định Genève về Việt Nam năm 1954. Theo Hiệp định này, đất nước tạm thời bị chia làm hai vùng lãnh thổ miền Bắc và miền Nam lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến và sẽ được thống nhất hai năm sau đó (1956) thông qua một cuộc tổng tuyển cử. Miền Bắc Việt Nam vào thời kỳ nay mang tên Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao động với Thủ đô là Hà Nội. Miền Nam mang tên Việt Nam Cộng hoà nằm dưới sự quản lý của chính quyền thân Pháp, rồi thân Mỹ đặt tại Sài Gòn. Chính quyền Sài Gòn sử dụng mọi sức mạnh để ngăn chặn cuộc tổng tuyển cử, đàn áp và loại bỏ những người kháng chiến cũ, do vậy xuất hiện phong trào đấu tranh vì hoà bình, thống nhất đất nước. Chính quyền Sài Gòn đã không thể ngăn cản được nguyện vọng thống nhất đất nước của quần chúng, đặc biệt từ ngày Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập, ngày 20/12/1960.

Để duy trì Chế độ Sài Gòn, Mỹ đã tăng cường viện trợ quân sự. Đặc biệt kể từ giữa thập kỷ 60 Mỹ đã gửi nửa triệu quân Mỹ và đồng minh đến miền Nam Việt Nam trực tiếp tham chiến, và từ 5/8/1964 bắt đầu ném bom miền Bắc Việt Nam. Nhưng nhân dân Việt Nam, theo lời dạy của Chủ Tịch Hồ Chí Minh "Không có gì quý hơn độc lập tự do", đã đứng vững và giành nhiều thắng lợi ở cả hai miền Nam và Bắc. Năm 1973, Washington buộc phải ký hiệp định Paris về lập lại hoà bình ở Việt Nam và rút toàn bộ quân đội Mỹ ra khỏi Việt Nam. Mùa xuân năm 1975, trên tinh thần đại đoàn kết dân tộc và được sự đồng tình của nhân dân yêu chuộng hòa bình, công lý và tiến bộ trên thế giới, các lực lượng vũ trang yêu nước Việt Nam đã thực hiện cuộc tổng tiến công đè bẹp Chính quyền Sài Gòn, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Ngày 02/7/1976, nước Việt nam Dân chủ Cộng hoà được đổi tên thành nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt nam với lãnh thổ bao gồm cả hai miền Nam và Bắc.

Năm 1977, Việt Nam trở thành thành viên của Liên Hợp Quốc.

Sau nhiều năm chiến tranh kéo dài, đất nước bị tàn phá nặng nề. Từ năm 1975 đến 1986, Việt Nam phải đối phó với vô vàn khó khăn. Những hậu quả và tệ nạn xã hội do chiến tranh để lại, dòng người tị nạn, chiến tranh ở biên giới Tây Nam chống diệt chủng Khme đỏ, chiến tranh ở biên giới phía Bắc, bao vây, cấm vận của Mỹ và các nước phương Tây, thêm vào đó thiên tai liên tiếp xảy ra... đã đặt Việt Nam trước những thử thách khắc nghiệt. Hơn nữa, những khó khăn càng trầm trọng do xuất phát từ các nguyên nhân chủ quan, nóng vội và duy ý chí muốn xây dựng lại đất nước nhanh chóng mà không tính đến những điều kiện cụ thể. Vào đầu những năm 80, khủng hoảng kinh tế - xã hội ở Việt Nam trở nên gay gắt, tỉ lệ lạm phát lên đến 774,7% vào năm 1986.

Từ năm 1986, Việt Nam bắt đầu tiến hành công cuộc Đổi mới toàn diện nhằm vượt qua khó khăn, đi vào vào con đường phát triển và từng bước hội nhập khu vực và quốc tế. Đại hội VI của Đảng cộng sản Việt Nam tháng 12/1986 đã nghiêm khắc kiểm điểm sự lãnh đạo của mình, khẳng định những mặt làm được, phân tích những sai lầm khuyết điểm, đề ra đường lối Đổi mới toàn diện trong đó đổi mới kinh tế được đặt lên hàng đầu với chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước, theo định hướng XHCN, đi đôi với việc tăng cường cơ sở pháp lý, đổi mới tổ chức Đảng và Nhà nước. Nền kinh tế Việt Nam thực sự mở cửa, chuyển từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp dựa trên việc nhập khẩu và nhận viện trợ của nước ngoài sang cơ chế thị trường, tự chủ về tài chính nhằm cân bằng ngân sách nhà nước và hướng tới xuất khẩu. Trước năm 1989 hàng năm Việt Nam đều phải nhập khẩu lương thực, có năm trên 1 triệu tấn. Từ năm 1989, Việt Nam đã bắt đầu xuất khẩu 1-1,5 triệu tấn gạo mỗi năm; lạm phát giảm dần (đến năm 1990 còn 67,4%). Đời sống của nhân dân được cải thiện, dân chủ trong xã hội được phát huy. Quốc phòng, an ninh được giữ vững. Quan hệ đối ngoại được mở rộng, đẩy lùi tình trạng bao vây, cô lập.

Tháng 6 năm 1991, Đại hội VII của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định lại quyết tâm tiếp tục chính sách Đổi mới của Việt Nam với mục tiêu vượt qua khó khăn, thử thách, ổn định và phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường ổn định chính trị, đẩy lùi tiêu cực và bất công xã hội, đưa đất nước cơ bản ra khỏi tình trạng khủng hoảng. Đại hội cũng đề ra chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, rộng mở đa dạng hoá và đa phương hoá quan hệ với mục tiêu Việt Nam "muốn làm bạn với tất cả các nước trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển."

Mặc dù bị tác động sâu sắc do việc Liên Xô, Đông Âu tan rã, các thị trường truyền thống bị đảo lộn; tiếp tục bị bao vây cấm vận và phải đối phó với các âm mưu hoạt động gây mất ổn định chính trị và bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, Việt Nam đã từng bước khắc phục khó khăn, trở ngại, tiếp tục giành nhiều thắng lợi to lớn. Từ năm 1991-1995 nhịp độ tăng bình quân hàng năm về tổng sản phẩm trong nước (GDP) đạt 8,2%. Đến tháng 6/1996, đầu tư trực tiếp của nước ngoài đạt trên 30,5 tỷ USD. Lạm phát giảm từ mức 67,1% (1991) xuống còn 12,7% (1995) và 4,5% (1996). Đời sống vật chất của phần lớn nhân dân được cải thiện. Trình độ dân trí, mức hưởng thụ văn hoá của nhân dân được nâng lên. Sự nghiệp giáo dục đào tạo, chăm sóc sức khoẻ, các hoạt động văn hoá nghệ thuật thể dục thể thao, thông tin đại chúng, công tác kế hoạch hoá gia đình và nhiều hoạt động xã hội khác có những mặt phát triển và tiến bộ. Chính trị ổn định, độc lập chủ quyền và môi trường hoà bình của Việt Nam được giữ vững, quốc phòng an ninh được củng cố tạo điều kiện thuận lợi cơ bản cho công cuộc Đổi mới. Hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở được củng cố, bộ máy nhà nước pháp quyền được tiếp tục xây dựng và hoàn thiện. Chính sách đối ngoại độc lập tự chủ, đa phương hoá và đa dạng hoá quan hệ của Việt Nam đã đạt được những kết quả tốt đẹp.

Trong 5 năm (2001 - 2005) kinh tế tăng trưởng bình quân là 7,5% và phát triển tương đối toàn diện. Văn hoá và xã hội có tiến bộ trên nhiều mặt; việc gắn phát triển kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội có chuyển biến tốt, nhất là trong công cuộc xoá đói, giảm nghèo; đời sống các tầng lớp nhân dân được cải thiện. Chính trị - xã hội ổn định, quốc phòng và an ninh được tăng cường; quan hệ đối ngoại có bước phát triển mới. Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có tiến bộ trên cả ba lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp. Sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc được phát huy.

60 năm qua, kể từ thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 và việc thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đất nước ta đã giành được nhiều thành tựu hết sức to lớn. Đó là thắng lợi của các cuộc kháng chiến oanh liệt để giải phóng dân tộc, bảo vệ tổ quốc, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thực hiện thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước lên chủ nghĩa xã hội; thắng lợi của sự nghiệp đổi mới do Đảng đề ra và lãnh đạo đã đưa nước ta bước vào một thời kỳ phát triển mới. Từ những thắng lợi giành được trong thế kỷ XX và nhất là từ khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời đã làm cho đất nước ta từ một nước thuộc địa nửa phong kiến đã trở thành một quốc gia độc lập, tự do, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa, có quan hệ quốc tế rộng rãi, có vị trí ngày càng quan trọng trong khu vực và trên thế giới.Hiện nay Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với 169 nước, quan hệ kinh tế thương mại với trên 180 nước và vùng lãnh thổ, quan hệ đầu tư với hơn 70 nước và vùng lãnh thổ./.

LỜI NÓI ĐẦU

2008-02-02T07:58:00.000-08:00

LỜI NÓI ĐẦU

Trải qua mấy nghìn năm lịch sử, nhân dân Việt Nam lao động cần cù, sáng tạo, chiến đấu anh dũng để dựng nước và giữ nước, đã hun đúc nên truyền thống đoàn kết, nhân nghĩa, kiên cường bất khuất của dân tộc và xây dựng nên nền văn hiến Việt Nam.

Từ năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Ðảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, nhân dân ta tiến hành cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài, đầy gian khổ hy sinh, làm Cách mạng tháng Tám thành công. Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời. Tiếp đó, suốt mấy chục năm, nhân dân các dân tộc nước ta đã liên tục chiến đấu, với sự giúp đỡ quý báu của bè bạn trên thế giới, nhất là các nước xã hội chủ nghĩa và các nước láng giềng, lập nên những chiến công oanh liệt, đặc biệt là chiến dịch Ðiện Biên Phủ và chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, đánh thắng hai cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân và đế quốc, giải phóng đất nước, thống nhất Tổ quốc, hoàn thành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân. Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Việt Nam thống nhất đã quyết định đổi tên nước là Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; cả nước bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, ra sức xây dựng đất nước, kiên cường bảo vệ Tổ quốc đồng thời làm nghĩa vụ quốc tế.

Qua các thời kỳ kháng chiến kiến quốc, nước ta đã có Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959 và Hiến pháp năm 1980.

Từ năm 1986 đến nay, công cuộc đổi mới toàn diện đất nước do Ðại hội lần thứ VI của Ðảng Cộng sản Việt Nam đề xướng đã đạt được những thành tựu bước đầu rất quan trọng. Quốc hội quyết định sửa đổi Hiến pháp năm 1980 để đáp ứng yêu cầu của tình hình và nhiệm vụ mới.

Hiến pháp này quy định chế độ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cơ cấu, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của các cơ quan Nhà nước, thể chế hoá mối quan hệ giữa Ðảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý.

Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, nhân dân Việt Nam nguyện đoàn kết một lòng, nêu cao tinh thần tự lực, tự cường xây dựng đất nước, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hữu nghị, hợp tác với tất cả các nước, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp, giành những thắng lợi to lớn hơn nữa trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nguồn: Website Quốc hội

Quốc huy

2008-01-30T20:01:00.000-08:00

Theo điều 142 Hiến pháp nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam:Quốc huy nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam hình tròn, nền đỏ, ở giữa có ngôi sao vàng năm cánh, chung quanh có bông lúa, ở dưới có nửa bánh xe răng và dòng chữ: Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Quốc kỳ

2008-01-30T19:47:00.000-08:00

Theo điều 141 Hiến pháp nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam:Quốc kỳ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam hình chữ nhật, chiều rộng bằng hai phần ba chiều dài, nền đỏ, ở giữa có ngôi sao vàng năm cánh.

Nghề “độc” ở phố Tây

2008-01-30T19:23:00.000-08:00

Nghề “độc” ở phố Tây
Hiệu sách second hand ở phố Tây luôn đắt hàng
Phố Tây “ba lô” ở TPHCM tập trung những dịch vụ thiết thực, gần gũi với khách du lịch. Điều thú vị là người dân sinh sống ở phố Tây không đợi khách “nhập gia tùy tục” mà tự tìm hiểu, biết nhu cầu của khách để lựa.
Từ đây đã xuất hiện những dịch vụ ít nơi có mà đôi khi ngay cả người Việt Nam cũng ít biết hoặc không nghĩ tới!
“Đổi 2 lấy 1”
Dân du lịch thường mang theo sách, đĩa nhạc, phim... để giải trí, nên ở phố Tây xuất hiện dịch vụ độc đáo mà khách Tây ba lô gọi “swap books” (sách trao đổi), hay “swap CD, VCD” (CD, VCD trao đổi).
Người đi trước nói và khuyên người đi sau bằng câu tiếng Anh cổ điển: “Usually two of yours for one of theirs” (tạm dịch: Thông thường bạn phải đổi 2 cái mới lấy một cái của họ). Thì ra ở một số điểm trên đường Phạm Ngũ Lão và Bùi Viện có nhận đổi sách, băng, đĩa cũ bằng cách “đổi 2 lấy 1”.
Những điểm này có thể bán lại hoặc được khách bù thêm tiền để kiếm lời, còn khách lấy hàng cũ nhưng “cũ người mới ta” và vẫn rất “khoái”.
Hiệu sách second hand - sách cũ ngoại văn lớn nhất phố Tây ba lô hiện nay là của anh Võ Văn Trí nằm ở số 179 Phạm Ngũ Lão. Anh Trí cho biết, khách du lịch ba lô tìm mua những cuốn sách cũ cho rẻ, nên anh sưu tầm về bán lại. Nguồn sách này từ các khách sạn do khách xem xong bỏ lại hoặc họ cho nhân viên các quán ăn.
Hiện nay nhà sách của anh có khoảng 10.000 cuốn với rất nhiều loại như guide book, truyện, tiểu thuyết, sách tôn giáo, kinh doanh… Giá sách cũ bán theo đô, đắt nhất là loại guide book, có cuốn giá tới 10-12 USD, nhưng so với sách mới thì giá chỉ bằng 1/3.
Phố Tây còn bán nhiều tờ báo tiếng Anh, Pháp, Nhật, Đức… Báo chí được một số đầu nậu gom từ những chuyến bay quốc tế về phân phát lại cho người đi bán lẻ.
Khách du lịch ba lô ở phố Tây không sử dụng Internet để “chát” mà chỉ sử dụng mail (nhận và gửi) là chính. Thời gian gửi hay kiểm tra mail khoảng chừng 10 phút, nên một số phòng net hoặc tiền sảnh khách sạn có để vài máy vi tính nối mạng rồi cài phần mềm tính tiền tự động, cứ on/off (mở, tắt) là khách trả 1.000đ, tính ra 1 giờ đến 6.000đ. Nhiều điểm Internet đề bảng giá: “NET: 1.000VNĐ/10min & PRINTø: 1.000VNĐ/1 page” (Internet: 1.000đ/10 phút và in: 1.000đ/1 trang). Lượm bạc cắc nhưng xem ra chủ máy thu nhập khấm khá.
Không ít bộ phim của Việt Nam có diễn viên người nước ngoài tham gia đóng cũng được tuyển từ đây. Ở phố Tây này ai cũng biết “Phương đạo diễn” chuyên làm dịch vụ tuyển diễn viên từ khách Tây ba lô. Thật ra Phương chẳng biết gì về nghề đạo diễn, nhưng nhờ giỏi tiếng Anh nên Phương là cầu nối giữa “diễn viên” Tây với các đạo diễn phim. Khi được mời đóng phim thường là khách OK, vì thích đóng phim lại có thêm thu nhập, được du lịch, quen biết nhiều người bản địa cũng thú vị.
Hẻm: dịch vụ hậu cần
Từ khi khách du lịch ba lô tập trung về đây đã tác động nhiều mặt đến đời sống người dân. Nếu như ngoài mặt tiền ở phố Tây làm dịch vụ “tiếp tân” (đón khách) thì trong hẻm là “thế giới” làm hậu cần.
Bác Nguyễn Thị Hoa, 65 tuổi (số nhà hẻm 104/10 Bùi Viện) mở quán cà phê phục vụ khách Tây ba lô từ những ngày đầu cho biết: “Khi phố Tây ba lô hình thành, đời sống người dân ở đây hoàn toàn thay đổi. Không ít người giàu lên. Tụi trẻ thì làm cho các công ty du lịch, khách sạn, còn già như tôi chỉ cần đặt chiếc xe ngay trước nhà mình bán cà phê, thuốc lá, nước ngọt cho khách Tây cũng kiếm được vài chục ngàn đồng mỗi ngày”.
Một điều thú vị ở phố Tây ba lô này ngoài các khách sạn, nhà trọ có để bảng hiệu hẳn hoi, còn có nhiều “nhà trọ không tên”, chủ nhân chỉ đăng ký tạm trú ở phường khi có khách đến ở, giá 2-3 USD/đêm/người. Những nhà trọ kiểu này diện tích nhỏ, có 1, 2 phòng.
Chủ một nhà trọ không tên cho biết, “nhà mình vừa ở, vừa cho thuê cũng kiếm đủ tiền chợ”. Loại nhà trọ này tập trung nhiều ở hẻm 44, 84, 148 Bùi Viện; 104, 242 Phạm Ngũ Lão; 217 Đề Thám… Buổi sáng hay chiều, khách Tây ở trong những “khách sạn” này ra ngồi chơi ngoài hè, trò chuyện với nhau, giao lưu với nhà hàng xóm vui vẻ, thoải mái.
Nhiều người dân ở đây nhận xét: “Tây ba lô rất vui vẻ, hài hước, trật tự và nhiều người tốt bụng. Bản chất của du khách du ba lô là luôn khám phá văn hóa bản địa nên họ rất thân thiện và ít có chuyện Tây đụng độ với người dân”.
Khi bước vào các hẻm ở phố Tây sẽ thấy khá nhộn nhịp, Tây - ta cùng ngồi ăn uống ở quán cóc. Hẻm được xem là thế giới của giá cả bình dân. Một ly cà phê đá chỉ 3.000đ, đĩa cơm sườn cũng chưa vượt quá 10.000đ.
Chị Hồng, bán hàng ăn ở hẻm 84 Bùi Viện, cho biết: “Tây ăn nhiều thứ giống người Việt như cơm, phở, bún, mì Quảng... Do giá quá “bèo” nên Tây cũng biết và không bao giờ trả giá và người bán cũng chẳng nói thách làm gì”.
Trong hẻm còn cung cấp những thứ lặt vặt mà ngoài mặt tiền đôi khi phải chạy vào đây mua, chẳng hạn như cục xà bông, cái khăn tắm, lưỡi lam cạo râu, khâu lại cúc áo, giặt ủi, cắt tóc... Nếu có thời gian, bạn hãy lân la ở phố “Hợp chủng quốc” này, chắc chắn sẽ khám phá ra nhiều điều thú vị nữa mà chỉ có ở nơi đây.

Ai giàu nhất Việt Nam?

2008-01-30T00:12:00.000-08:00

Ai giàu nhất Việt Nam?
Thị trường chứng khoán đang xuất hiện nhiều tỉ phú?
Gần đây trên báo chí có thông tin về “những người giàu nhất Việt Nam”, trong đó có người đang nắm trong tay ít nhất 2.600 tỉ đồng. Con số này được tính trên cơ sở nào và “người trong cuộc” nói gì khi có tên trong danh sách những người giàu nhất Việt Nam?
Có chính xác?
“Thông tin về số lượng cổ phiếu nắm giữ của các cổ đông chính tại những doanh nghiệp như Công ty cổ phần phát triển đầu tư công nghệ FPT, Ngân hàng ACB, Công ty Kinh Đô, Công ty Chứng khoán Sài Gòn... tuy không phải là thông tin được công bố chính thức nhưng là chính xác” - giám đốc một công ty chứng khoán tại Hà Nội đã xác nhận như vậy.
Theo vị giám đốc này, dựa vào số lượng cổ phiếu mà người đó đang nắm giữ và giá cổ phiếu trên thị trường có thể dễ dàng tính ra giá trị tài sản của người đó.
Theo ông Bùi Kiến Thành - Việt kiều tại Mỹ và là chuyên gia trong lĩnh vực tài chính, điều khiến nhiều người trở nên giàu có với số tài sản lớn như vậy là do các doanh nghiệp mà họ là cổ đông đã có những chiến lược phát triển, những triển vọng nhất định để các nhà đầu tư kỳ vọng, đẩy giá trị cổ phiếu tăng cao.
“Đây cũng là cách tính mà tạp chí Forbes áp dụng để xếp hạng những người giàu nhất thế giới. Tất nhiên, ngoài cổ phiếu còn phải tính đến những tài sản khác, trong đó có bất động sản...” - ông Thành nói. Việc cổ phiếu lên giá nhanh khiến “tài sản” của các cổ đông của công ty tăng nhanh, theo ông Thành, cũng là điều bình thường.
Theo bản cáo bạch của Công ty FPT đã công bố công khai, ông Trương Gia Bình - chủ tịch HĐQT kiêm tổng giám đốc Công ty FPT - hiện đang nắm giữ 5.117.280 cổ phiếu FPT. Nếu căn cứ vào giá cổ phiếu của FPT trong ngày 12/1 là 525.000 đồng/cổ phiếu thì tổng giá trị cổ phiếu mà ông Bình đang nắm giữ lên tới 2.625 tỉ đồng.
Theo ông Huy Nam - chuyên gia chứng khoán, tại Việt Nam đã xuất hiện một lớp “người giàu mới”, đó là những người sở hữu nhiều cổ phiếu có giá trên thị trường. Thay vì đầu tư vào bất động sản hay những lĩnh vực khác, họ đầu tư vào cổ phiếu, làm giàu công khai.
Với sự xuất hiện của những “người giàu mới” đã góp phần thay đổi cách sắp xếp ngôi thứ người giàu trong xã hội Việt Nam, đó là việc sử dụng số lượng cổ phiếu và giá trị của nó trên thị trường như một tiêu chí đánh giá, thay vì chỉ có những tiêu chí bất động sản hay đôla... như trước đây.
Cũng theo ông Nam, trong quá trình công bố danh sách người giàu tại nhiều nước, nhất là những quốc gia mà mọi hoạt động đều được công khai, minh bạch, người ta cũng tính toán dựa trên số cổ phiếu và giá trị cổ phiếu. Tài sản của tỉ phú Bill Gates cũng được tính theo tiêu chí này.
Tại Việt Nam, cách tính toán người giàu theo tiêu chí mới này còn rất lạ lẫm, nhưng chúng ta sẽ phải quen dần. Dù vậy, cũng cần lưu ý là mặc dù cách tính rất hợp lý nhưng giá trị tài sản dựa trên số cổ phiếu chỉ mang tính tương đối, do còn phụ thuộc giá trị của cổ phiếu trên thị trường. Chỉ cần qua một đêm, người sở hữu cổ phiếu có thể giàu thêm nhưng cũng có thể... bớt giàu đi.
Nên xếp hạng
Theo ông Huỳnh Bửu Sơn - chuyên gia kinh tế, việc xác định tài sản của một cá nhân dựa trên số lượng cổ phiếu mà cá nhân đó nắm giữ và giá trị cổ phiếu trên thị trường là một cách tính hoàn toàn hợp lý, đã được nhiều nước thực hiện. Tuy nhiên, ông Sơn cho rằng chỉ căn cứ vào cổ phiếu thì chưa thuyết phục, thậm chí không chính xác.
Trong trường hợp một người bán ra với một khối lượng cổ phiếu khá lớn, chưa chắc đã bán được hết và giá cổ phiếu cũng chưa hẳn giữ được như mong đợi.
Đặc biệt, nếu người bán ra một khối lượng lớn cổ phiếu lại là người nắm giữ vị trí trọng yếu của đơn vị đó thì giá cổ phiếu càng giảm mạnh. Theo ông Sơn, giá trị tài sản tính toán trên số lượng cổ phiếu và giá trị trên thị trường sẽ có một khoảng cách khá lớn với thực tế.
Còn luật sư Lê Thành Kính thì cho rằng việc công bố những thông tin về giá trị tài sản của các cá nhân dựa trên số cổ phiếu mà cá nhân đó sở hữu và giá cổ phiếu trên thị trường là không có gì vi phạm về “thông tin cá nhân”.
Trên thực tế, những thông tin về số cổ phiếu của những cổ đông nắm giữ các vị trí chủ chốt ở các doanh nghiệp đều được thông báo công khai trong bản cáo bạch của các đơn vị này. Luật pháp cũng không có điều khoản nào cấm báo chí được công bố những thông tin đã công khai này.
Những người giàu nhất nói gì?
Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đồng Tâm Võ Quốc Thắng thì cho rằng: “Tôi không nghĩ mình lại nằm trong danh sách những người giàu nhất Việt Nam”. Tuy nhiên theo ông Thắng, những thông tin này là một sự khuyến khích vì đây cũng là động lực giúp các doanh nghiệp, doanh nhân vươn lên khẳng định mình. Nếu xác định người giàu nhất chỉ căn cứ trên cổ phiếu thì chưa đủ vì ngoài ra còn nhiều tài sản khác nữa...
Theo ông Thắng, trước sau mọi chuyện cũng phải rõ ràng vì với một công ty thì giá trị cổ phiếu, số lượng cổ phiếu, giá trị doanh nghiệp tăng bao nhiêu đều có thể dễ dàng định giá, qua đó sẽ biết được ngay. Với trường hợp doanh nghiệp niêm yết cổ phiếu thì việc đánh giá này càng chính xác hơn.
Còn trước thông tin mình nằm trong top ten giàu nhất Việt Nam, ông Trương Gia Bình - chủ tịch HĐQT kiêm tổng giám đốc FPT - than rằng: “Tôi quá mệt mỏi với những chuyện này”.
Theo Nhóm PVBáo Tuổi Trẻ

Tiến Quân Ca

2008-01-29T21:25:00.000-08:00

Đoàn quân Việt Nam đi, Chung lòng cứu quốc. Bước chân dồn vang trên đường gập ghềnh xa. Cờ in máu chiến thắng mang hồn nước, Súng ngoài xa chen khúc quân hành ca. Đường vinh quang xây xác quân thù, Thắng gian lao cùng nhau lập chiến khu. Vì nhân dân chiến đấu không ngừng, Tiến mau ra sa trường, Tiến lên, cùng tiến lên. Nước non Việt Nam ta vững bền.
Đoàn quân Việt Nam đi, Sao vàng phấp phới. Dắt giống nòi quê hương qua nơi lầm than. Cùng chung sức phấn đấu xây đời mới, Đứng đều lên gông xích ta đập tan. Từ bao lâu ta nuốt căm hờn, Quyết hy sinh đời ta tươi thắm hơn. Vì nhân dân chiến đấu không ngừng, Tiến mau ra xa trường, Tiến lên, cùng tiến lên. Nước non Việt Nam ta vững bền
Traduction française
Soldats vietnamiens avancent, Mus par une même volonté sauver la patrie. Nos pas redoublés sonnent sur la route longue et rude. Notre drapeau, qui se teint du sang de la victoire, Porte l'âme de la nation. Le lointain grondement des canons rythme Les accents de notre marche. Le chemin de la gloire se pave de cadavres ennemis. Triomphant des difficultés, ensemble, Nous édifions nos bases de résistance. Jurons de lutter sans répit pour la cause du peuple. Courons vers le champ de bataille! En avant! Tous ensemble, en avant! Notre patrie vietnamienne est solide et durable.
Soldats vietnamiens avancent, L'étoile d'or au vent. Conduisant notre peuple et notre patrie Hors de la misère et des souffrances. Unissons nos efforts dans la lutte Pour l'édification de la vie nouvelle. Debout! D'un même élan, rompons nos fers! Depuis si longtemps, nous avons contenu notre haine! Soyons prêts à tous les sacrifices pour que notre vie soit radieuse. Jurons de lutter sans répit pour la cause du peuple. Courons vers le champ de bataille! En avant! Tous ensemble, en avant! Notre patrie vietnamienne est solide et durable.

LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ÐÌNH

2008-01-28T03:03:00.000-08:00

LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ÐÌNH
(Do Quốc Hội Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam thông qua ngày 29/12/1986)

Gia đình là tế bào của xã hội. Gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt.
Trong gia đình xã hội chủ nghĩa, vợ chồng bình đẳng, thương yêu giúp đỡ nhau tiến bộ, tham gia tích cực vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc, cùng nhau nuôi dạy con thành những công dân có ích cho xã hội.
Kế thừa và phát triển Luật hôn nhân và gia đình năm 1959, để tiếp tục xây dựng và củng cố gia đình xã hội chủ nghĩa, giữ gin và phát huy những phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc, xoá bỏ những tục lệ lạc hậu, những tàn tích của chế độ hôn nhân và gia đình phong kiến, chống ảnh hưởng của chế độ hôn nhân và gia đình tư sản.
Căn cứ vào Ðiều 64 và Ðiều 65 của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Luật này quy định chế độ hôn nhân và gia đình.
CHƯƠNG I

NHỮNG QUY ÐỊNH CHUNG

Ðiều 1: Nhà nước bảo đảm thực hiện chế độ hôn nhân tự nguyện , tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, nhằm xây dựng gia đình dân chủ, hòa thuận, hạnh phúc, bền vững.

Hôn nhân giữa công dân Việt Nam thuộc các dân tộc, các tôn giáo khác nhau, giữa người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo được tôn trọng và bảo vệ.

Ðiều 2: Vợ chồng có nghĩa vụ thực hiện sinh đẻ có kế hoạch.

Cha mẹ có nghĩa vụ nuôi dạy con thành những công dân có ích cho xã hội.

Con có nghĩa vụ kính trọng chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ.

Ðiều 3: Nhà nước và xã hội bảo vệ bà mẹ và trẻ em, giúp đỡ các bà mẹ thực hiện tốt chức năng cao quý của người mẹ.

Ðiều 4: Cấm tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, yêu sách của cải trong việc cưới hỏi; cấm cưỡng ép ly hôn.

Cấm người đang có vợ, có chồng kết hôn hoặc chung sống với người khác.

Cấm ngược đãi, hành hạ cha, mẹ, vợ, chồng, con cái.
CHƯƠNG II

KẾT HÔN

Ðiều 5: Nam từ 20 tuổi trở lên, nữ từ 18 tuổi trở lên mới được kết hôn.

Ðiều 6: Việc kết hôn do nam nữ tự nguyện quyết định, không bên nào được ép buộc bên nào, không ai được cưỡng ép hoặc cản trở.

Ðiều 7: Cấm kết hôn trong những trường hợp sau đây:

a. Ðang có vợ hoặc có chồng .

b. Ðang mắc bệnh tâm thần không có khả năng nhận thức hành vi của mình, đang mắc bệnh hoa liễu.

c. Giữa những người cùng dòng máu về trực hệ, giữa những anh chị em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha; giữa những người khác có họ trong phạm vi ba đời.

d. Giữa cha mẹ nuôi với con nuôi

Ðiều 8: Việc kết hôn do Uûy ban nhân dân xã, phường , thị trấn nơi thường trú của một trong hai người kết hôn công nhận và ghi vào sổ kết hôn theo nghi thức do Nhà nước quy định.

Việc kết hôn giữa công dân Việt Nam với nhau ở ngoài nước do cơ quan đại diện ngoại giao của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam công nhận.

Mọi nghi thức kết hôn khác đều không có giá trị pháp lý.

(Nguồn: Đám cưới Việt Nam)

"Hàng rong sẽ đồng hành tiến vào kỷ nguyên đô thị"

2008-01-28T01:33:00.000-08:00

nguyên đô thị"
17:43' 08/01/2008 (GMT+7)

(VỉetNamNet) - Ngày nay, các quan chức VN được xuất ngoại thường xuyên, tuy nhiên nếu họ chưa từng ăn kem và uống kvas trên vỉa hè của Moskva, nhấm nháp ly cà phê phố dọc sông Seine của Paris, xếp hàng mua hot dog trên hè phố của New York, ngồi xe kéo tay để một gã phu đầu húi cua, chân vận hài xảo đưa đến một tửu quán mái tranh cạnh toà nhà Asahi Simbun hoành tráng ở trung tâm Tokyo... thì có thể kết luận chắc như đinh đóng cột rằng họ vẫn chưa học tập được gì mấy về kinh tế dân sinh và kinh tế vỉa hè trong kỷ nguyên toàn cau hoa

Nền kinh tế của một quốc gia có thể được phân thành các hình thái kinh tế chính quy (FE: Formal Economies – các hoạt động sản xuất kinh doanh có đăng ký doanh nghiệp) và kinh tế không chính quy (IE: Informal Economies - dịch sát tiếng Anh là kinh tế không chính quy, bao gồm các hoạt động sản xuất kinh doanh không đăng ký doanh nghiệp để kiếm sống của người dân).

Với mật độ dân số có lẽ lên đến 200.000 người/km2, người dân ở khu ổ chuột Dharavi của thành phố cảng Mumbai (đã từng được gọi là Bombay) phải kiếm sống đồng thời bằng vài thứ nghề một lúc, trong đó, những nghề mà chính quyền VN đang định cấm như vận chuyển bằng phương tiện tự chế, bán hàng rong, kinh doanh trên vỉa hè... đóng vai trò quan trọng. Trong khung cảnh vốn đã bát nháo đến mức không thể tưởng tượng nổi cho dù bạn là người Hà Nội, thì bất chợt bạn có thể bị trượt chân khi dẫm phải một đống phân bò và trước khi cắm đầu vào một chậu nước bẩn, bạn còn có thêm cơ may nhận thấy mấy chú bò với vị thế là những yếu nhân của Ấn Độ giáo đang ung dung khất thực trên hè phố.

Cùng nằm chung trong thành phố Mumbai là Boliwood – kinh đô điện ảnh phù hoa của Ấn Độ. Nếu để ý một chút, ta dễ dàng cảm nhận được qua giọng ca cao vút và da diết của một cô đào ăn khách rằng sự thịnh vượng của Boliwood về cơ bản được tạo dựng trên nền tảng của các cuốn phim về những câu chuyện tình lâm ly, diễn ra trong bối cảnh ổ chuột Dharavi và theo những người dân chân chất ở đó, chúng có sức rung cảm đến mức làm rơi nước mắt tất cả mọi người, từ bà bán hàng chạp phô béo ục ịch đến bác kéo xe gầy nhom. Theo các chuyên gia kinh tế, thì trong thế kỷ XXI, châu Á sẽ bay lên bằng đôi cánh Trung Ấn, thế nhưng hẳn đã quá rõ ràng là để bay lên, người Ấn đâu có ý định đoạn tuyệt với quá khứ của mình và triệt tiêu nguồn kiếm sống của dân nghèo.

Các nước phát triển là những nơi có điều kiện rất năng động để phát triển kết hợp hoặc để chuyển đổi các hình thái FE – IE. Hai trong số những thí dụ nổi tiếng nhất, đó là các đế chế MICROSOFT và DELL đều được khởi nghiệp từ kinh tế dân sinh của 2 cậu sinh viên.

Sự đỏng đảnh của thị trường việc làm và quy luật khắc nghiệt của kinh tế thị trường: khoảng 50% các doanh nghiệp sẽ bị “dẹp tiệm” sau 3 năm đầu khởi nghiệp là những nguyên nhân khiến cho việc ra vỉa hè kiếm sống trở thành “chuyện thường ngày” ở các nước OECD.

Rất may cho những kẻ “cơ nhỡ” là vỉa hè, thậm chí là công viên của họ được tổ chức hợp lý để hỗ trợ kinh tế dân sinh. Tại các thành phố xinh xắn của Hà Lan vào ngày thứ bảy, mọi người dân đều được phép mang đồ ra vỉa hè và một số công viên bày bán mà không phải đóng thuế.

Các bạn Hà Lan đã giải thích cho tôi rằng đây là giải pháp hợp lý để tận dụng giá trị sử dụng của hàng hoá, bởi vì đồ vật mà người này không thích có thể rất đắc dụng với người khác. Nhưng có lẽ cái tầm và cái tâm của họ không chỉ dừng lại ở mức độ như vậy. Tôi đã được chủ nhân một cửa hiệu lớn bật mí rằng bán hàng ở vỉa hè (IE) vào ngày thứ bảy không chỉ là việc làm hợp pháp mà còn là biện pháp hữu hiệu để định sát giá bán hạ giá hàng hoá của cửa hiệu (FE).

Còn vào một buổi sáng thứ bảy đẹp trời tại Emmerlord, tôi đã được thưởng thức nem chấm tương ớt - cà chua (ketchup) trên hè chợ, do một số lao động VN mới nhập cư từ Đức sang bán. Bên cạnh chiếc xe bán tải cà tàng, đồng thời cũng vừa là bếp rán vừa là tiệm bán nem, có một nữ cảnh sát đang nghiêm chỉnh thi hành công vụ. Bà ta vui vẻ cho tôi biết, bà ấy cũng thích ăn nem chấm ketchup và theo bà thì mấy “thương gia VN” là những công dân tốt. Họ cư trú bất hợp pháp trong ngôi nhà bỏ hoang ở bên rìa thành phố và chính quyền đang cố gắng thu xếp để họ được an cư hợp pháp, vấn đề chỉ là chủ của ngôi nhà không biết vì nguyên nhân gì mà biệt vô âm tín.

Tại các nước đang phát triển, kinh tế dân sinh là một vấn đề lớn, thậm chí nói không ngoa là cực lớn. Theo các chuyên gia thì không dưới 60% dân số phụ thuộc vào kinh tế dân sinh và trong vòng 20 năm tới, những khu ổ chuột tại các thành phố của các nước đang phát triển sẽ đóng góp cho thế giới khoảng 90% lượng dân số gia tăng.

Ngày nay, các quan chức VN được xuất ngoại thường xuyên, tuy nhiên nếu họ chưa từng ăn kem và uống kvas trên vỉa hè của Moskva, nhấm nháp ly cà phê phố dọc sông Seine của Paris, xếp hàng mua hot dog trên hè phố của New York, ngồi xe kéo tay để một gã phu đầu húi cua, chân vận hài xảo đưa đến một tửu quán mái tranh cạnh toà nhà Asahi Simbun hoành tráng ở trung tâm Tokyo (cái thú này có giá không dưới 1.000 USD và phải đặt trước vài tháng) hoặc mua ngọc tại chợ Tàu (có từ thời thuộc địa) ở khu thương mại Ochard sầm uất của Singapore thì có thể kết luận chắc như đinh đóng cột rằng họ vẫn chưa học tập được gì mấy về kinh tế dân sinh và kinh tế vỉa hè trong kỷ nguyên toàn cầu hoá.

Để trả giá cho sự thiếu khai hoá như vậy, người Mã Lai đã phải dành tầng 2 của khách sạn Panpacific ở Kuala Lumpur để mô phỏng một phố ẩm thực, nơi mà tôi đã từng phải đau lòng như xát muối để trả đến 84 USD cho một bữa ăn tự chọn. Tôi có thể nói rất nhiều, rất dài và rất dai về kinh tế dân sinh, đặc biệt là về bộ phận không thể thiếu được của nó là kinh tế vỉa hè tại những nước mà tôi đã đến. Tuy nhiên kinh tế dân sinh của VN và kinh tế vỉa hè của Hà Nội mới là “hobby” của tôi và tôi muốn “lobby” cho nó.

Tại nước ta, quá trình đổi mới từ kinh tế tập trung bao cấp sang kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đã được khơi nguồn từ những cuộc trinh sát “chui” do ông Kim Ngọc - người đảng viên hết lòng với dân, đã mang sinh mạng chính trị của mình để thực hiện trong hoàn cảnh chiến tranh. Đến đầu thập niên 1980, kinh tế nông nghiệp tập trung bao cấp về cơ bản đã được thay thế bằng kinh tế dân sinh với khoảng 80 dân số, bao gồm nông dân và dân chúng sống nhờ vào nông nghiệp.

Trong nửa cuối của thập niên đó, công nhân viên chức của các doanh nghiệp quốc doanh bị giải thể, quân nhân giải ngũ, công chức về hưu, thậm chí các nhà giáo, các nhà khoa học đang sung sức... đã gia nhập ngày càng sôi động hơn vào đội quân nông dân vô cùng đông đúc đó và bắt đầu góp phần tái cơ cấu nó. Thế rồi trong một ngày tốt lành nào đó, chúng ta chợt nhận ra rằng câu hỏi đã được đặt ra trong tình thế cực kỳ nghiêm trọng vào cuối thập kỷ 1970 đó là “Làm thế nào để nuôi dân?” đã có được lời giải duy nhất đúng, đó chính là làm kinh tế dân sinh. Nền kinh tế của Việt Nam đã từng bước được đổi mới với sự vận dụng đúng đắn những quy luật khách quan và khả thi về kinh tế dân sinh và nhờ vậy đất nước đã vững vàng lập nên một Điện Biên Phủ kinh tế khi vào năm 1992 “trời đất nổi cơn gió bụi” vì sự đổ bể của mô hình kinh tế Xô Viết.

Hiện nay, nền kinh tế dân sinh với nông dân là chủ lực đó đã không những đảm bảo vững chắc an ninh lương thực để đất nước có thể phát triển với tốc độ ổn định trên 7%/năm, mà còn biến Việt Nam thành một quốc gia hàng đầu thế giới về xuất khẩu lúa gạo, hồ tiêu, cà phê và thuỷ sản.

Trước những kỳ tích như vậy, IDA (International Development Association - Hiệp hội Phát triển quốc tế, một doanh nghiệp con của World Bank) đã chính thức nhận định rằng: ”Việt Nam là một trong những nền kinh tế đang có trớn phát triển tốt nhất trên thế giới. Nó đang trải qua quá trình chuyển đổi sâu sắc từ một nền kinh tế kế hoạch hoá hướng nội sang một nền kinh tế hội nhập toàn cầu trên nền tảng thị trường. Nó có tiềm năng để trở thành một trong những câu chuyện thành công nhất về phát triển kinh tế” . Thế đó, quả là kỳ tích của đổi mới mà không ai có thể tưởng tượng nổi vào đầu thập niên 1980.

Là người đã được chứng kiến toàn bộ quá trình đổi mới kinh tế đất nước và có cơ may được hưởng thụ những thành quả của nó, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn vô hạn đối với những người nông dân đang lam lũ mưu sinh và lòng ngưỡng mộ chân thành đối với những người cộng sản, đã hết lòng quan tâm tới cuộc sống của người dân và đã cống hiến trọn vẹn con tim và khối óc của mình để khai thông nội lực của dân và của nước. Trong số những con người chân chính đó, ngoài ông Kim Ngọc, tôi có nghĩa vụ phải kể đến các cố Tổng Bí thư: Trường Chinh, Nguyễn Văn Linh và nguyên Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt...

Với lòng biết ơn và ngưỡng mộ như vậy, tôi bất chợt ý thức được rằng cái được gọi là “nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN” và đã làm tốn không ít giấy mực chỉ đơn giản là nền kinh tế định hướng đến việc khơi nguồn kinh tế dân sinh trên cơ sở phân tích chính xác nội lực và vận dụng đúng đắn những quy luật khả thi của kinh tế thị trường. Điều đơn giản đó cũng thuộc về bản chất của thời đại mà chúng ta đang sống và cũng chính nó sẽ quyết định sự hồi sinh lành mạnh của CNXH và đảm bảo vững chắc cho thắng lợi của một Điện Biên Phủ thứ 4.

Chợ quần áo ven đường phố SEOUL Ảnh Ko nest.com

Vậy những cái được gọi là bản chất của thời đại và Điện Biên Phủ thứ tư là những gì?

Vào thập niên 1990, lần đầu tiên trong lịch sử lâu dài của mình, nhân loại đã dần dần đạt được mức cân bằng về cơ cấu dân cư thành thị và nông thôn. Chính vì vậy, trong dịp chào đón thiên niên kỷ thứ XXI, Tổng Thư ký Liên hiệp quốc Kofi Annan đã long trọng tuyên bố: “Chúng ta đã bước vào thiên niên kỷ đô thị”. Tuy nhiên, người ta đã mau chóng nhận ra rằng phần lớn “tân thị dân” của thiên niên kỷ đô thị chỉ là cư dân của những khu ổ chuột như Dharavi tại các nước đang phát triển hoặc tại các nước có nền kinh tế đang trong quá trình đổi mới từ tập trung bao cấp sang định hướng thị trường.

Vậy bản chất của thời đại, mà nhân loại đã bước qua ngưỡng cửa, hẳn là nằm trong những cố gắng nhân văn và hợp quy luật để xây dựng các đô thị thành những “cỗ máy kinh tế” đủ năng lực kiến tạo việc làm phi nông nghiệp và điều kiện an cư cho hàng triệu người dân. Nó cũng nằm trong những nỗ lực nhân bản nhất để tái cơ cấu các khu ổ chuột nhằm làm lành mạnh hoá đô thị - một loại nỗ lực xứng đáng được xếp ngang hàng với chiến tích dọn dẹp chuồng ngựa của dũng sĩ Hecquyn.

Các nước xung quanh ta đã cung cấp không ít những giải pháp bổ ích về phát triển và quản lý đô thị từ tầm vĩ mô đến vi mô để chúng ta phân tích và tiếp thu. Chẳng hạn ở tầm vĩ mô, người Hàn Quốc đã thành công trong việc tăng gấp đôi dân số đô thị chỉ trong vòng 5 năm (từ 1975 đến 1980) và lập nên kỳ tích sông Hàn. Còn ở tầm vi mô, tôi đã học được một bài học hay về quản lý giao thông tại Singapore. Quốc gia đô thị này cấp biển trắng cho các xe lưu hành bất cứ mọi thời gian và biển đỏ cho các xe chỉ lưu hành ngoài giờ cao điểm. Chủ xe biển trắng phải trả rất nhiều tiền để mua biển vì họ chiếm dụng đường sá nhiều hơn và đó chính là công bằng xã hội. Còn chủ xe biển đỏ nếu cần chạy vào giờ cao điểm thì xin mời mua thêm tích kê, lại một lần nữa đó cũng chính là sự hiện diện của công bằng của xã hội. Tại Côn Minh (Trung Quốc) thì các xe được phép lưu hành mọi nơi và các xe chỉ được phép lưu hành ở ngoại ô phải mua các loại biển khác nhau với giá tiền rất khác nhau...

Đối mặt với thời đại, chúng ta chợt nhận ra rằng mình đã làm được chưa nhiều trong câu chuyện thành công của Việt Nam. Thật vậy, mặc dù cơ cấu dân số có sự chuyển dịch biểu kiến được xem là khả quan, nhưng tốc độ đô thị hoá vẫn không theo kịp tốc độ tăng dân tự nhiên cho nên dân số nông thôn vẫn cứ liên tục gia tăng (57,0 triệu người vào năm 1995, rồi 58,9 triệu người vào năm 2000 và 60,7 triệu người vào năm 2005). Vậy, làm thế nào để giảm khó khăn cho nông dân? Và, làm thế nào để mỗi năm tạo việc làm phi nông nghiệp và điều kiện an cư tại các đô thị cho khoảng 2 triệu dân để thực hiện thành công nghị quyết IX về công nghiệp hoá đất nước?

Để trả lời cho những câu hỏi được đặt ra, còn phải tính đúng, tính đủ quỹ đất sẽ bị mất do biến động khí hậu. Hiện giờ chưa có được những giải pháp đúng tầm và khả thi. Tuy nhiên, căn cứ vào bản chất của thời đại và quy mô của công việc được đặt ra, có thể khẳng định rằng Điện Biên Phủ thứ tư sẽ là Điện Biên Phủ phát triển đô thị - một chiến công mà dân tộc nhất định phải thực hiện được trong vòng 20 năm tới nhằm tạo ra một cuộc cách mạng thực sự về công ăn việc làm và điều kiện cư trú cho người dân.

Như vậy, thay cho đoạn kết, tôi muốn bày tỏ trên công luận rằng những đề án phát triển đô thị phù phiếm, việc cưỡng bức mua lệ phí lưu hành xe cộ vô tội vạ và những bài toán trừ đơn giản (theo ngôn từ của nhà văn Nguyễn Quang Thiều) như loại bỏ xe tự chế, như nói không với kinh tế vỉa hè... chỉ là những sản phẩm của các quan chức đã không may nhiễm phải những hội chứng xa dân. Thiết nghĩ, trong quá trình học tập đạo đức và tư tưởng Bác Hồ, nên yêu cầu tất cả các quan chức quản lý đô thị viết luận văn về kinh tế dân sinh. Điều này là cần thiết để kịp thời phát hiện và chữa chạy cho các vị đã mắc phải hội chứng xa dân và quan trọng hơn là để phát hiện được những người đủ tài và đủ tâm chung lưng đấu cật với nhân dân để vững vàng lập nên Điện Biên Phủ thứ tư của Việt Nam trong kỷ nguyên đô thị.

Hà Nội, ngày 07/01/2008

PGS. TS. Hoàng Xuân Nhuận